Повеќедневната комеморација и погребот на убиениот ирански врховен водач, ајатолахот Али Хамнеи, го извадија на површина она што со години се криеше зад затворени врати во Техеран. Прашањето за неговиот наследник го отвори најголемиот јаз во поновата историја на земјата, а аналитичарите се согласни – позицијата на врховниот верски лидер веќе ја нема истата тежина, а новиот водач е само параван.
Иако неговиот втор син, Моџтаба Хамнеи, беше официјално именуван за нов врховен водач, неговото целосно отсуство од јавноста и од сопствениот татков погреб ги подгреа сомнежите. Дали тој навистина е тешко повреден во нападите или едноставно е изолиран како политичка фигура?
Крај на ерата на ајатоласите: Војската го менува содржината на државата
Светските експерти и медиумите како Ројтерс и Дojче Веле истакнуваат дека улогата на врховниот верски водач, која некогаш се сметаше за недопирлива и заснована на строг религиозен авторитет, денес е целосно редефинирана.
Али Хамнеи во изминатите речиси четири децении постепено го намалуваше влијанието на традиционалните шиитски верски школи, префрлајќи ја вистинската моќ во рацете на безбедносниот апарат. Резултатот од тој процес е очигледен денес:
- Целосна контрола: Моќната Револуционерна гарда (IRGC) ја презеде контролата врз сите стратешки одлуки во земјата.
- Марионетска позиција: Именувањето на Моџтаба Хамнеи служи само за да се зачува надворешната форма на Исламската Република, додека суштината и вистинското управување се во рацете на генералите.
- Политичка чистка: Ниту еден од живите поранешни претседатели (Рохани, Ахмадинеџад, Хатами) не се појави на комеморацијата, што укажува на длабок внатрешен раздор и изолација на умерените струи.
Кој ги влече конците?
На официјалните фотографии од клучните државни настани во прв план беа командантите на безбедносните служби и актуелниот претседател Масуд Пезешкијан, заедно со претседателот на парламентот Мохамед Багер Галибаф (поранешен командант на гардата).
Токму ова тврдо воено јадро во моментов ја крои судбината на Иран на меѓународен план. Воените судири со САД во Ормускиот теснец и наредбите на Доналд Трамп за нови напади дополнително ја зацврстија позицијата на Револуционерната гарда. Воениот врв ја користи воената состојба за целосно да ја маргинализира верската елита.
Прашањето веќе не е кога Моџтаба Хамнеи ќе се појави во јавноста, туку дали тој воопшто ќе има некаква моќ, или веќе стана обичен инструмент на воената хунта која навистина управува со Иран.
