Жените во Велика Британија кои биле осудени за незаконско прекинување на бременоста според старите закони од викторијанскиот период, од денес автоматски ќе бидат помилувани, соопшти британската влада.
Одлуката следува по ланското гласање во парламентот за декриминализација на абортусот, со кое беше укината одредба од Законот за прекршоци против личноста од 1861 година.
Ќе бидат избришани и полициските евиденции
Помилувањето нема да се однесува само на жените кои биле осудени, туку и на оние кои добиле полициски опомени поради абортус. Од кривичните евиденции ќе бидат отстранети и податоците за жените кои биле уапсени или биле предмет на истрага поради прекинување на бременоста.
За да добијат помилување, жените нема да треба да поднесуваат никакво барање, бидејќи постапката ќе се спроведе автоматски. Мерката ќе ги опфати и жените кои во меѓувреме починале, односно дел од нив ќе бидат помилувани постхумно.
Извршната директорка на Британската советодавна служба за бременост (BPAS), Хајди Стјуарт, оцени дека со години жените ги трпеле последиците од застарените законски одредби за абортус.
„Предолго време, жените се соочуваа со катастрофалните последици од застарените закони за абортус“, изјави Стјуарт.
Таа додаде дека ниту едно помилување не може целосно да ги избрише страдањата и траумите низ кои поминале овие жени, но дека законската промена претставува признавање на огромната штета предизвикана од криминализацијата и важен чекор кон правдата.
Повеќе од 100 жени биле под полициска истрага во пет години
Британската влада не соопшти колкав број жени ќе бидат опфатени со помилувањата. Сепак, пратеничката од Лабуристичката партија Тоња Антонијаци, која го предложи амандманот со кој беше овозможена декриминализацијата, изнесе податоци за размерите на проблемот.
Според неа, во петте години пред минатогодишното парламентарно гласање, полицијата истражувала повеќе од 100 жени под сомнение дека имале незаконски абортус. Меѓу нив имало и жени кои доживеале спонтани абортуси или родиле мртви деца.
Антонијаци посочи дека во минатото жените осомничени за незаконско прекинување на бременоста биле изнесувани од болничките кревети и одведувани во полициски ќелии, каде што биле испрашувани во моменти кога им била потребна медицинска помош.
„Таа траума не може да се избрише, но се надевам дека оваа одлука барем ќе ублажи дел од болката што ја претрпеле овие жени и ќе им овозможи повторно целосно да учествуваат во општеството, да живеат исполнет живот и да ги работат работите што отсекогаш ги сакале“, изјави пратеничката.
Новиот закон предвидува жените да не бидат кривично гонети
Според важечките правила во Англија, Шкотска и Велс, лекарите можат законски да извршат абортус до 24. недела од бременоста. По истекот на овој период, прекинувањето на бременоста е дозволено само во одредени околности, меѓу кои и кога животот на бремената жена е во опасност.
Во Северна Ирска, абортусот беше декриминализиран уште во 2019 година.
Дополнително, Законот за криминал и полициско работење, кој стапи на сила оваа пролет, предвидува жените кои самостојно ќе ја прекинат бременоста да не бидат кривично гонети, без оглед на тоа во која фаза од бременоста се случило прекинувањето.
Неколку судски случаи ја поттикнаа јавната дебата
Законските измени доаѓаат по неколку случаи кои предизвикаа големо внимание во британската јавност. Меѓу нив беше и случајот со мајка на три деца која заврши во затвор, што предизвика остри реакции од организациите и активистите кои се залагаат за правата на жените и пристапот до абортус.
Карла Фостер во 2023 година беше осудена на затворска казна подолга од две години, откако беше обвинета дека со употреба на лекови предизвикала спонтан абортус во период кога била бремена околу осум месеци.
Сепак, Апелациониот суд ја ослободи само еден месец подоцна, оценувајќи дека во нејзиниот случај е потребно „сочувство, а не казна“.
Внимание привлече и случајот со Никола Пакер, која беше ослободена од обвинението за незаконско земање отровна или штетна супстанца со намера да предизвика спонтан абортус.
Пакер го употребила лекот со цел да ја прекине бременоста, кога била во околу 26. недела. Пред судот сведочела дека не била свесна дека бременоста траела подолго од десет недели.
Новата законска промена и автоматските помилувања претставуваат значаен пресврт во односот на британскиот правен систем кон жените кои во минатото биле казнувани според законските одредби за абортус донесени пред повеќе од 160 години.





