Нов дипломатски и миграциски спор се разгоре меѓу Шпанија и Италија, откако Рим привремено воведе гранични контроли за дел од патниците кои пристигнуваат од Шпанија. Мерките стапија на сила на полноќ и, според одлуката на италијанската влада, ќе останат во сила најмалку еден месец.
Одлуката на Рим уследи една недела откако околу 78.000 мигранти од Мароко пристигнаа во шпанската енклава Сеута, што предизвика нови безбедносни и политички тензии околу миграцијата.
Мадрид остро реагираше на потегот на Италија и во петокот побара од италијанската влада контролите да ги укине до недела. Рим, сепак, го одби барањето и порача дека нема намера да отстапи под притисок на шпанската влада.
Италијанските власти соопштија дека контролите ќе останат во сила најмалку до 15 август, со образложение дека постојат проценки за можен нов миграциски бран кон Сеута.
Спорот прерасна во отворена политичка конфронтација меѓу шпанскиот социјалистички премиер Педро Санчез и италијанската конзервативна премиерка Џорџија Мелони. Мелони и претходно се залагаше за значително построги правила и политики во однос на миграцијата на ниво на Европската Унија.
Шенгенот стана главната точка на несогласувањето
Во центарот на спорот е Шенгенскиот договор и прашањето дали Италија имала основа привремено да ги засили контролите за државјани на трети земји кои пристигнуваат од Шпанија.
Италијанската влада минатата недела соопшти дека привремено ги суспендира шенгенските правила за да спречи мигрантите кои влегле во Сеута да го продолжат патувањето кон Италија.
Сепак, Шпанија остро го отфрли ваквото образложение. Од Мадрид порачаа дека аргументите на италијанската страна се засноваат на „лажни аргументи“ и дека немаат фактичка основа.
Шпанските власти дополнително посочуваат дека мигрантите кои пристигнуваат во Сеута немаат директен начин од оваа енклава да продолжат кон шенгенскиот простор, со оглед на нејзината географска положба.
Италијанската влада, пак, во петокот порача дека нема да прифати никакви „ултиматуми“ од Мадрид. Рим инсистира дека под никакви околности во овој момент нема намера да ја преиспита одлуката за дополнителни проверки на државјани на трети земји кои пристигнуваат од Шпанија.
Според италијанските власти, мерките ќе останат на сила најмалку до 15 август, а можно е да продолжат и подолго доколку проценетите безбедносни и терористички ризици за Италија не бидат целосно отстранети.
Од Рим нагласуваат и дека мерките не се однесуваат на шпанските и другите граѓани на Европската Унија. Италијанските власти велат дека локалните служби задолжени за контролите прават сè што е можно за да се овозможи нормално пристигнување на европските патници.
Долги редици на аеродромите, Мадрид возврати со сопствени контроли
И покрај уверувањата од италијанската влада, „Ел Паис“ објави дека во последните денови биле забележани долги редици на неколку аеродромски терминали.
Патниците кои пристигнуваат од Шпанија биле насочувани кон посебни ленти каде што се вршеле дополнителни проверки.
Мадрид во меѓувреме одлучи да возврати со сопствени мерки. Шпанската влада во петокот најави дека ќе воведе проверки на пасошите, државјанството и визите на патниците кои пристигнуваат од Италија.
Одлуката беше образложена со „постојаниот притисок од нелегална миграција“. Според најавата, шпанските контроли ќе останат во сила до 7 септември, освен доколку промената на околностите доведе до промена на рокот.
Со тоа, спорот меѓу двете земји доби и практична димензија, бидејќи патниците кои патуваат меѓу Шпанија и Италија се соочуваат со дополнителни проверки, иако двете земји се дел од Шенгенскиот простор.
Привремените контроли не се новина во Шенгенот
Привременото повторно воведување на гранични контроли во земјите од Шенген не е нова практика. Во одредени ситуации, државите можат привремено да воведат проверки кога проценуваат дека постојат сериозни безбедносни или други ризици, во согласност со правилата што го уредуваат шенгенскиот простор.
Италија веќе спроведува контроли на својата граница со Словенија, а најновата одлука поврзана со Шпанија предизвика дополнителни реакции меѓу европските држави.
Одлуката на Италија да ги продолжи контролите во период од еден месец, според информациите, добила поддршка од Финска и Данска, додека Чешка отишла чекор подалеку и побарала привремено суспендирање на учеството на Шпанија во Шенгенскиот договор.
На тој начин миграциската криза повторно отвори поширока европска дебата за тоа колку далеку можат да одат националните влади во воведувањето гранични контроли, без притоа да се наруши слободата на движење која е еден од клучните принципи на Шенгенскиот простор.
