23 Октомври – Денот на македонската револуционерна борба е повод да се потсетиме на луѓето кои во тешки историски околности се бореле за политичка слобода и подобра иднина на Македонија. Меѓу градовите што дале значајни личности во македонското револуционерно и национално движење посебно место има и Велес, град со богата историја и силна револуционерна традиција.
Од Велес и Велешко потекнуваат повеќе личности чии имиња се поврзуваат со борбата за македонската кауза. Нивните животни патишта биле различни, но останале дел од историското наследство на регионот.
ПЕТАР ПОП АРСОВ – ЕДЕН ОД ОСНОВАЧИТЕ НА МАКЕДОНСКАТА РЕВОЛУЦИОНЕРНА ОРГАНИЗАЦИЈА
Петар Поп Арсов е една од најзначајните личности поврзани со почетоците на организираното македонско револуционерно движење. Роден е во Богомила, во Велешко, а во 1893 година бил меѓу основачите на Македонската револуционерна организација во Солун.
Неговото име е поврзано со периодот во кој македонските револуционери се обидувале да создадат организирано движење што ќе се бори за политички промени и автономија на Македонија. Поп Арсов дејствувал и како учител, публицист и идеолог, а неговиот придонес останува важен дел од историјата на македонското револуционерно организирање.
ЈОРДАН ПОП ЈОРДАНОВ – ОРЦЕТО, ВЕЛЕШАНЕЦОТ ПОВРЗАН СО СОЛУНСКИТЕ АТЕНТАТИ
Јордан Поп Јорданов, познат како Орцето, е роден во Велес и е една од најпознатите личности од кругот на гемиџиите – група млади македонски револуционери кои во 1903 година извршиле серија напади во Солун против објекти и инфраструктура на Османлиската Империја.
Гемиџиите биле водени од идејата преку радикални акции да го привлечат вниманието на европската јавност кон положбата во Македонија. Солунските атентати биле еден од драматичните настани во предилинденскиот период, а Орцето останал запаметен како една од нивните истакнати личности.
ВАСИЛ ГЛАВИНОВ – РЕВОЛУЦИОНЕР И ПИОНЕР НА СОЦИЈАЛИСТИЧКОТО ДВИЖЕЊЕ
Васил Главинов е роден во Велес во 1869 година. Тој бил револуционер и еден од пионерите на македонското социјалистичко движење. Неговата активност била насочена кон организирање на работниците и ширење политички идеи во време на големи општествени и национални превирања.
Главинов е значаен поради настојувањата да ги поврзе социјалните прашања со борбата за политички права и подобри услови за живот. Неговото име е важен дел од историјата на работничкото и револуционерното организирање во Македонија.
МИЛЕ ПОП ЈОРДАНОВ – ИМЕТО ШТО ОСТАНА ВО НАРОДНАТА ПЕСНА
Миле Поп Јорданов е уште една личност поврзана со велешката револуционерна традиција. Неговото име е овековечено во познатата народна песна „Болен ми лежи Миле Поп Јорданов“, преку која се пренесувало сеќавањето на неговата судбина и на револуционерните идеали од тоа време.
Народните песни имале значајна улога во зачувувањето на спомените за револуционерите. Преку нив, имињата и приказните за луѓето кои се бореле за своите идеали се пренесувале од генерација на генерација.
ВЕЛЕС – ГРАД СО ДЛАБОКИ РЕВОЛУЦИОНЕРНИ КОРЕНИ
Историјата на Велес е тесно поврзана со развојот на македонското национално, револуционерно и општествено движење. Личности како Петар Поп Арсов, Јордан Поп Јорданов – Орцето и Васил Главинов сведочат за различните начини на кои луѓето од Велес и Велешко учествувале во историските процеси на крајот на XIX и почетокот на XX век.
Нивните активности се одвивале во сложени околности, а нивните идеи и методи не биле секогаш исти. Сепак, нивните имиња останале дел од историското сеќавање на Македонија.
На 23 Октомври, кога се одбележува Денот на македонската револуционерна борба, потсетувањето на овие личности е можност да се согледа колкав придонес имале Велес и Велешко во создавањето и развојот на македонското револуционерно движење.
Нивните приказни се дел од пошироката историја на борбата за политички права, слобода и самоопределување – наследство што продолжува да се истражува и да се пренесува на новите генерации.
