НАУЧНИЦИТЕ ГО ШОКИРАА СВЕТОТ СО ТВРДЕЊАТА ЗА СКРИЕНИОТ „ОСМИ КОНТИНЕНТ“ кој бил под вода со милиони години: Еве што се знае за мистериозната Зеландија.
Наодите објавени во списанието „Nature Communications“ покажуваат дека Земјината кора меѓу басенот Туркана, дел долг 500 километри од огромната Источноафриканска зона на раздвојување која се протега од Етиопија до Мозамбик, драматично се истенчува, и тоа значително побрзо отколку што очекуваа експертите.
Оваа тектонска граница го означува бавното раздвојување на Африканската и Сомалиската плоча, процес кој трае со десетици милиони години. На крајот, тој би можел да доведе до формирање на нов континент и нов океан.
Плочите се развлекуваат речиси 5 милиметри годишно
Истражувачите утврдија дека плочите се разминуваат со брзина од 4,7 милиметри годишно. Како што кората се растегнува, таа пука и тоне, создавајќи патишта за магмата која се издигнува од длабочините на Земјата и ја поттикнува вулканската активност широм регионот, пренесува „Дискавери“.
Со анализа на редок сет на сеизмички податоци со висока резолуција, научниците успеаја да направат една од најдеталните слики на Земјината кора под рифтот досега. Нивните резултати покажаа дека кората во централниот дел на раседот на одредени места се истенчила на само 13 километри, додека надвор од зоната на раздвојување таа надминува 35 километри.
| Подрачје | Дебелина на Земјината кора |
| <span data-path-to-node="10,1,0,0" style="font-family: "Google Sans Text", sans-serif !important; line-height: 1.15 !important; margin-top: 0px !important;"><b>Централен дел на раседот (Туркана)</b></span> | <span data-path-to-node="10,1,1,0" style="font-family: "Google Sans Text", sans-serif !important; line-height: 1.15 !important; margin-top: 0px !important;">околу 13 км</span> |
| <span data-path-to-node="10,2,0,0" style="font-family: "Google Sans Text", sans-serif !important; line-height: 1.15 !important; margin-top: 0px !important;"><b>Надвор од зоната на раздвојување</b></span> | <span data-path-to-node="10,2,1,0" style="font-family: "Google Sans Text", sans-serif !important; line-height: 1.15 !important; margin-top: 0px !important;">над 35 км</span> |
„Откривме дека процесот на раздвојување во оваа зона е многу понапреднат, а кората е потенка отколку што кој било претходно претпоставуваше. Источна Африка отиде подалеку во процесот на раздвојување отколку што се мислеше досега“, изјави главниот автор на истражувањето, Кристијан Роуан, докторанд во Земјината опсерваторија Ламонт-Доерти при Универзитетот Колумбија.
Научниците сметаат дека вака изразеното истенчување е последица на процесот познат како „стеснување“ (necking), при кој кората се растегнува и се стеснува слично на парче развлечена карамела, наведува „Сајенс алерт“. Како што станува потенка, кората слабее, што дополнително го олеснува нејзиното понатамошно растегнување и ја зголемува веројатноста дека Африка еден ден ќе се подели на два континента.
Новиот океан би можел да настане за неколку милиони години
Иако станува збор за геолошки многу значаен процес, неговото одвивање и понатаму е бавно. Раседот Туркана почнал да се формира пред приближно 45 милиони години, а истражувачите проценуваат дека би можело да поминат уште неколку милиони години пред регионот да влезе во следната фаза на развој. Тогаш би почнало создавањето на нова океанска кора, а морската вода би можела да продре во раседот, што би го означило почетокот на формирањето на новиот океан.
Зошто ова подрачје е богато со фосили?
Покрај значењето за тектониката, ова истражување би можело да помогне и во објаснувањето зошто басенот Туркана ја содржи една од најбогатите светски колекции на рани човечки фосили.
- Во овој регион се пронајдени повеќе од 1.200 фосили на хоминини стари до четири милиони години.
- Тоа претставува приближно една третина од сите такви откритија во Африка.
Научниците сметаат дека интензивната вулканска активност и истенчувањето на кората пред околу четири милиони години предизвикале слегнување на тлото и создавање на басени во кои брзо се таложеле ситнозрнести седименти. Ваквите услови биле идеални за зачувување на коските и другите остатоци низ милионите години.
