Јапонски научници развиваат експериментална вакцина која би можела да му помогне на организмот да се ослободи од таканаречените „зомби-клетки“ – остарени клетки кои престануваат да се делат, но не исчезнуваат од телото.
Истражувањето го предводи професорот Тору Минамино од Универзитетот „Јунтендо“, заедно со неговиот научен тим. Досегашните експерименти врз глувци покажале резултати кои ги охрабриле истражувачите да продолжат со развојот на овој пристап, но важно е да се нагласи дека технологијата сè уште се наоѓа во рана фаза и не претставува докажан третман за луѓе.
Во експериментите, глувците кои примиле пептидна вакцина имале намалување на бројот на сенесцентни клетки. Особено забележлив бил ефектот во ткивата каде што биле присутни проблеми поврзани со крвните садови.
Истражувачите сметаат дека доколку понатамошните испитувања покажат дека пристапот е безбеден и ефикасен, ваквата технологија еден ден би можела да се користи за таргетирање на одредени болести поврзани со стареењето.
Што всушност се „зомби-клетките“?
Терминот „зомби-клетки“ се користи за сенесцентни клетки – клетки кои повеќе не се делат нормално, но истовремено не умираат и не се отстрануваат од организмот.
Наместо едноставно да исчезнат, тие можат да останат во различни ткива и да испуштаат молекули кои влијаат врз околните клетки. Поради тоа, нивното натрупување се поврзува со хронични воспалителни процеси, промени во ткивата и одредени болести кои стануваат почести со напредувањето на возраста.
Во помлад организам, имунолошкиот систем вообичаено има механизми со кои може да препознава и отстранува вакви клетки. Но со стареењето, овие процеси можат да станат помалку ефикасни.
Последицата може да биде постепено таложење на сенесцентни клетки и појава на долготрајно, ниско ниво на воспаление, кое може да влијае врз здравите ткива.
Токму тука се обидуваат да интервенираат јапонските истражувачи.
Како функционира експерименталниот пристап?
Научниот тим идентификувал протеин кој се појавува на површината на сенесцентните клетки и кај глувци и кај луѓе.
Врз основа на дел од тој протеин, истражувачите развиле пептидна вакцина чија цел е да го активира имунолошкиот систем.
Идејата е организмот по вакцинацијата да создаде антитела кои ќе можат да ги препознаат остарените клетки. Откако клетките ќе бидат означени, имунолошкиот систем полесно би можел да ги идентификува и отстрани.
Тоа значи дека целта на вакцината не е буквално да ги „подмлади“ старите клетки.
Наместо тоа, научниците се обидуваат да му помогнат на организмот полесно да ги отстрани клетките кои повеќе не функционираат нормално и кои можат да придонесуваат за проблеми во ткивата.
Експериментите врз глувци покажале намалување на бројот на сенесцентни клетки по примената на вакцината, што претставува причина истражувањето да продолжи.
Потенцијална примена кај болести поврзани со стареењето
Професорот Тору Минамино смета дека пристапот во иднина би можел да има примена во истражувањето и третманот на одредени состојби поврзани со стареењето.
Меѓу областите кои се разгледуваат се проблемите поврзани со крутоста на артериите, дијабетесот и други заболувања кај кои сенесцентните клетки можат да имаат одредена улога.
Сепак, помеѓу успешен експеримент врз животни и безбедна терапија за луѓе постои огромна разлика.
Пред ваквиот пристап воопшто да може да се разгледува како медицинска терапија за луѓе, ќе биде потребно да се утврди дали е безбеден, колку навистина функционира кај луѓето, кои дози би биле соодветни и какви несакани ефекти би можеле да се појават.
Особено важно прашање е дали отстранувањето на одредени сенесцентни клетки може да има непосакувани последици, бидејќи овие клетки не се нужно бескорисни во секој контекст.
Ова не е вистинска „вакцина против стареење“
Иако изразот „вакцина против стареење“ звучи спектакуларно, тој може да создаде погрешна претстава за тоа што всушност развиваат научниците.
Една вакцина не би можела едноставно да го запре целиот процес на стареење.
Стареењето е исклучително сложен биолошки процес во кој учествуваат голем број различни механизми. Поради тоа, реалната цел на ваквите истражувања е многу поспецифична – да се влијае врз одредени механизми поврзани со стареењето и потенцијално да се намали ризикот од одредени болести.
Со други зборови, научната идеја не е луѓето одеднаш да престанат да стареат, туку можеби еден ден да се овозможи подолго одржување на здравјето и функционалноста на организмот.
Дали луѓето би можеле да живеат многу подолго?
Истражувањата на сенесцентните клетки отвораат и пошироко прашање за границите на човечкиот животен век.
Научниците сè уште немаат конечен одговор на прашањето колку долго би можел максимално да живее човекот. Постојат различни процени и хипотези, но не постои единствено прифатена граница која со сигурност би важела за идните генерации.
Истражувањата врз животни дополнително го зголемуваат интересот за оваа област. Во одредени експерименти, намалувањето на бројот на сенесцентни клетки било поврзано со подобрување на одредени здравствени параметри и продолжување на животниот век кај глувци.
Но резултатот кај глувците не може автоматски да се примени кај луѓето. Биологијата на човекот е многу посложена, а секоја потенцијална терапија мора да помине низ детални испитувања пред да се утврди дали навистина може да им помогне на луѓето.
Токму затоа, јапонската технологија во моментов треба да се гледа како интересен научен правец, а не како готово решение за стареењето.
Истражувањата за продолжување на здравиот животен век во последните години привлекуваат сè поголемо внимание. Наместо идејата луѓето едноставно да живеат што е можно подолго, научниците сè повеќе се фокусираат на тоа човекот подолго време да остане здрав, подвижен и функционален.
Јапонската „вакцина против зомби-клетките“ е еден од примерите за таков пристап.
Сепак, засега станува збор за експериментална терапија која дала ветувачки резултати кај глувци. Пред да може да се зборува за нејзина реална употреба кај луѓето, потребни се уште многу истражувања и клинички испитувања.
