Апликација со провокативно и директно име – „Дали си мртов?“ (死了么) – изминатиот викенд се искачи на првото место на листата на најпродавани апликации на Apple App Store во Кина, предизвикувајќи вистинска лавина реакции, дебати и медиумско внимание. Иако името звучи шокантно, зад него се крие едноставна, но длабоко значајна идеја: грижа за безбедноста и благосостојбата на луѓето кои живеат сами.
Апликацијата е развиена од стартап компанија од кинеската покраина Хенан и официјално е лансирана во март 2025 година. Чини 8 јуани (околу 1,15 американски долари) и нуди минималистичка, но ефикасна функција – корисникот секојдневно се „пријавува“ со еден клик за да потврди дека е добро. Доколку неколку дена по ред нема активност, системот автоматски испраќа известување до однапред назначени контакти за итни случаи.
Одговор на тивка криза
Апликацијата погодува чувствителна и сè поактуелна точка во кинеското општество. Според официјални податоци, уште во 2020 година во Кина имало околу 125 милиони домаќинства со само еден член. Се очекува таа бројка да порасне на дури 200 милиони до 2030 година. Во такви услови, ненадејни здравствени проблеми, несреќи или психолошки кризи често можат да останат незабележани со денови.
Токму затоа, апликацијата експлодираше речиси преку ноќ – според кинеските медиуми, бројот на преземања пораснал за повеќе од 100 пати и надминал 12.000 во рок од 24 часа.
Име што ја подели јавноста
И покрај функционалноста, најголемата полемика се води околу името. На кинеските социјални мрежи, особено на Douyin и Weibo, многу корисници го оценија како премногу грубо, мрачно и „лоша среќа“, што е особено чувствителна тема во кинеската култура. Дел од нив предложија помека верзија – „Дали си жив?“ – сметајќи дека директното спомнување на смртта е табу.
Сепак, други корисници токму во таа брутална искреност ја гледаат силата на апликацијата. „Најстрашното нешто не е осаменоста, туку тоа да исчезнеш, а никој да не забележи“, напиша еден корисник, коментирајќи дека симболичната цена од 8 јуани е „последниот слој на достоинство за младите кои живеат сами“.
Повеќе од технологија – општествен симптом
Експертите велат дека популарноста на апликацијата е симптом на подлабоки општествени промени. „Станува збор за чувство на атомизација, изолација и живот сведен на долги работни часови“, вели професорот Стјуарт Гител-Бастен од Универзитетот за наука и технологија во Хонг Конг.
Тој додава дека ваквите дигитални решенија можат да бидат корисни, па дури и животоспасувачки, но предупредува дека никогаш не смеат целосно да ги заменат реалните социјални врски. „Ако една апликација спречи барем едно лице да умре само или да си наштети, тоа е позитивно. Но, таа не смее да стане замена за човечкиот контакт.“
Ребрендирање и глобални амбиции
Под притисок на дебатите и ненадејната виралност, програмерите најавија дека апликацијата официјално ќе го смени името во Demumu, со цел полесно да се пласира на глобалниот пазар. Името е инспирирано од комбинација на зборот „смрт“ и трендовскиот стил на именување на популарни кинески брендови.
Но, дел од корисниците не се задоволни. На Weibo, најлајкуваниот коментар под најавата за промена на името гласи:„Вашето старо име беше причината што станавте вирални.“
Без разлика на името, едно е јасно – „Дали си мртов?“ отвори разговор за осаменоста, безбедноста и менталното здравје во модерна Кина, покажувајќи дека понекогаш наједноставните дигитални идеи можат да допрат до најдлабоките човечки стравови.
