Пред само неколку години, плата од 50.000 денари за многумина во Македонија звучеше како солиден приход кој овозможува релативно комотен живот. Денес истиот износ има поинаква тежина. Не затоа што 50.000 денари се малку пари, туку затоа што значително се променија трошоците за храна, домување, превоз, сметки и секојдневни потреби.
Според бројките наведени во анализата, просечната нето-плата веќе се движи близу 50.000 денари. Во исто време, пресметката на минималните семејни трошоци покажува дека на четиричлено семејство му се потребни околу 69.400 денари месечно, а доколку живее под кирија, износот се приближува до 85.000 денари.
Тоа значи дека семејство кое располага со само една плата од 50.000 денари тешко може само со неа да ги покрие пресметаните минимални месечни потреби. Со кирија, разликата станува уште поголема.
Особено голем дел од буџетот оди за храна. Според наведената пресметка, за храна и пијалаци на четиричлено семејство му се потребни повеќе од 25.000 денари месечно – повеќе од половина од една плата од 50.000 денари.
Но тука трошоците не завршуваат. Следуваат струја, вода, греење, интернет, телефони, превоз, облека, хигиена, лекови, училишни потреби, а за семејствата со автомобил и гориво, регистрација, сервис и поправки.
Две плати сè почесто се неопходни
Сосема поинаква е ситуацијата кога во едно домаќинство влегуваат две плати од по 50.000 денари. Со вкупни 100.000 денари семеен приход, просторот за нормално функционирање е значително поголем, но и тогаш киријата, кредитите и децата можат сериозно да го намалат износот што останува за заштеда и непредвидени трошоци.
Токму затоа висината на платата сама по себе не ја покажува целата слика. Две семејства со исти приходи можат да имаат сосема различен животен стандард ако едното има сопствен стан, а другото секој месец плаќа кирија или голема кредитна рата.
Да ги платиш сметките не значи и финансиска сигурност
Вистинската разлика се гледа на крајот од месецот.
Ако по храната и редовните обврски не остануваат средства за заштеда, поправка на автомобил, стоматолог, нов апарат за домаќинство или одмор, тогаш и релативно солидниот приход може да не создава чувство на финансиска сигурност.
Токму тука се менува и значењето на изразот „добра плата“. За многумина повеќе не е доволно приходот само да ги покрива тековните трошоци. Финансиската стабилност подразбира и можност да се издржи непредвиден расход без задолжување.
Дополнително, просечната плата не значи дека толкава сума заработуваат повеќето граѓани. Повисоките примања во одредени сектори го подигнуваат просекот, додека значителен број вработени може да имаат приходи под него.
Истовремено, забавувањето на инфлацијата не значи автоматски враќање на цените на старото ниво. Цените можат да продолжат да растат, само со побавно темпо.
Затоа плата од 50.000 денари и натаму е значаен приход, но повеќе не значи автоматски и комотен живот, особено за четиричлено семејство со една плата и нерешено станбено прашање.
На крајот, можеби најважното прашање не е само колку денари заработуваме, туку колку живот можеме да си дозволиме со нив.
