Две пратки македонски јаболка во вкупна количина од 40,4 тони биле запрени на бугарската граница во период од само пет дена, откако при контролите биле откриени неправилности поврзани со присуството на пестициди. Едната пратка содржела пестицид чија употреба е забранета во Европската Унија, додека кај другата биле утврдени остатоци од пестициди над дозволените граници.
Поради резултатите од лабораториските анализи, бугарските власти одлучиле овошјето да не биде пуштено во продажба на европскиот пазар. Случаите повторно го отвораат прашањето за контролата на земјоделското производство во Македонија и за исполнувањето на строгите стандарди што важат за извоз на храна во земјите од Европската Унија.
Последниот случај бил објавен на 2 ноември, кога Бугарската агенција за безбедност на храната соопштила дека при лабораториските испитувања биле утврдени недозволено високи концентрации на остатоци од пестициди во пратка од 19.350 килограми јаболка со потекло од Македонија.
По добиените резултати, надлежните институции донеле одлука производите да не бидат пуштени во продажба, туку да бидат вратени кај испраќачот.
Само четири дена претходно, на 29 октомври, бугарските инспектори запреле уште една пратка македонски јаболка, тешка 21.089 килограми. Во овој случај, според информациите од бугарската агенција, бил откриен пестицид чија употреба не е дозволена во Европската Унија.
За двата случаи известувале Бугарското национално радио, националната новинска агенција БТА, како и специјализирани земјоделски медиуми.
Сепак, во објавените информации не се наведени имињата на конкретните пестициди што биле откриени, ниту измерените концентрации во примероците. Не се објавени ниту податоци за производителите или извозниците кои стојат зад двете пратки.
Ова не е првпат бугарските инспекции да утврдат неправилности кај земјоделски производи извезени од Македонија. На 18 септември била запрена и пратка од 11.843 килограми пиперки, откако контролите покажале присуство на остатоци од пестициди над дозволените вредности.
Особено значајно е што Бугарија претставува важен пазар за македонските производители на јаболка. Податоците од меѓународната трговска база WITS на Светската банка покажуваат дека во текот на 2025 година Македонија извезла околу 14.557 тони свежи јаболка на бугарскиот пазар, со вкупна вредност од речиси пет милиони американски долари.
Во истата година, вкупниот извоз на свежи јаболка од Македонија изнесувал приближно 65.524 тони, чија вредност достигнала 24,1 милион долари.
Овие податоци покажуваат колку е важен европскиот пазар за домашното овоштарство и зошто исполнувањето на пропишаните стандарди е од суштинско значење за македонските производители и извозници.
Иако запрените 40,4 тони јаболка претставуваат релативно мал дел од вкупниот годишен извоз, повторувањето на ваквите случаи може да предизвика дополнителни контроли, поголеми трошоци и неизвесност за компаниите што извезуваат овошје.
Европските правила за безбедност на храната предвидуваат максимално дозволени граници за остатоци од пестициди. Овие прописи важат подеднакво и за производите што се произведуваат во земјите членки на ЕУ и за храната што се увезува од држави надвор од Унијата.
Надминувањето на дозволените вредности претставува регулаторна неправилност, но само по себе не е доказ дека постои непосредна опасност по здравјето на потрошувачите, без дополнителна процена на конкретниот случај.
За македонските овоштари сега останува отворено прашањето дали станува збор за изолирани пропусти кај одредени пратки или, пак, се потребни посериозни проверки на земјоделското производство уште пред производите да тргнат кон странските пазари.
Од тоа како ќе се решава овој проблем зависи не само извозот на јаболка во Бугарија, туку и довербата во македонските земјоделски производи на останатите европски пазари.
