Македонската полиција, во соработка со американското Федерално истражно биро (ФБИ), ја спроведе својата прва заедничка сајбер-операција, со која целосно е затворен илегалниот дигитален пазар OLVX. Платформата функционирала како организирана берза на која се продавале украдени лозинки, алатки за фишинг и пристапи до компјутерски мрежи.
Меѓународната акција резултирала со кривична пријава против 20-годишник од тетовското село Голема Речица. Сепак, разликите во формулациите на официјалните соопштенија на македонските и американските служби отворија прашања за вистинскиот обем на компромитираните податоци и за безбедноста на корисниците.
Имено, двете институции објавиле иста бројка, но со различно значење. Министерството за внатрешни работи соопштило дека на нелегалниот пазар биле понудени повеќе од 1.500 украдени пристапни податоци. ФБИ, од друга страна, во својот извештај прецизирало дека станува збор за 1.500 кориснички сметки на продавачи.
Оваа разлика е значајна бидејќи бројот на продавачи не мора да одговара на бројот на украдени профили и податоци што биле понудени преку платформата. Доколку пазарот имал 1.500 регистрирани трговци, бројот на компромитирани профили, лозинки и банкарски податоци би можел да биде значително поголем и да достигне десетици или стотици илјади.
Американските истражители директно посочиле дека загрозени се илјадници американски граѓани. Од македонските институции, пак, не било соопштено дали меѓу украдените сметки се наоѓаат и податоци на корисници од Македонија.
Меѓународните компании за сајбер-безбедност што ја следеле платформата OLVX уште од 2023 година утврдиле дека таа функционирала како специјализирана дигитална продавница за нелегални услуги и алатки.
За разлика од класичните затворени форуми на darknet, OLVX овозможувала купување готови алатки за заобиколување на безбедносните заштити, фишинг-пакети и протоколи за далечинско управување со компјутери, познати како RDP.
Меѓу најбараните производи на ваквите пазари се администраторските пристапи до веб-сервери и корпоративни електронски пошти. Ова претставува ризик не само за поединци, туку и за компании, образовни установи и јавни институции во Македонија, особено за оние што користат застарени оперативни системи или имаат недоволно заштитени надворешни мрежни врски.
Дополнителен проблем е тоа што лозинките украдени од една апликација или интернет-услуга често завршуваат во автоматизирани бази на податоци. Сајбер-криминалците потоа ги тестираат на други сервиси, вклучувајќи социјални мрежи и платформи за електронско банкарство. Кога корисникот користи иста лозинка на повеќе места, протекувањето од една услуга може да ги загрози и останатите профили.
Како корисниците можат да го намалат ризикот?
Постојат четири основни чекори што можат да помогнат во заштитата на личните податоци:
- Проверка на електронската пошта: Преку сервисот Have I Been Pwned корисниците можат да проверат дали нивната адреса се појавува во евидентирани протекувања на податоци.
- Различна лозинка за секој профил: Се препорачува користење уникатна и сложена лозинка за секоја услуга, без повторување на истата комбинација за приватни и службени сметки.
- Вклучување двофакторска автентикација: Дополнителната заштита, позната како 2FA, е препорачливо да се активира преку специјализирани мобилни апликации за автентикација, наместо да се потпира исклучиво на СМС-пораки.
- Одјавување од сите уреди по промена на лозинката: При промена на лозинка, корисниците треба да ја изберат опцијата за одјавување од сите активни сесии, кога услугата ја нуди. Самата промена на лозинката не гарантира дека пристапот на некој што веќе се најавил ќе биде прекинат.
За компаниите и другите организации, затворањето на OLVX е потсетник за потребата од итна проверка на корисничките привилегии и пристапите до информациските системи.
ИТ-тимовите треба да воведат строги контроли за најавување од надворешни IP-адреси, како и да ги ограничат овластувањата на корисничките сметки само на она што им е неопходно за извршување на работните задачи.
Фактот дека некој внесува точна лозинка не е доволен доказ дека зад тастатурата се наоѓа вистинскиот корисник. Иако платформата OLVX е затворена, податоците што претходно поминале низ неа може да продолжат да циркулираат меѓу сајбер-криминалците. Затоа, затворањето на пазарот не значи автоматски дека сите украдени информации се отстранети или дека корисниците веќе не се изложени на ризик.
