Љубителите на ноќното небо во август повторно ќе имаат причина да останат будни до доцните часови. Еден од најпознатите и најатрактивни метеорски дождови – Персеидите – годинава ќе го достигне својот максимум во ноќта меѓу 12 и 13 август.
Условите за набљудување во 2026 година се особено интересни, бидејќи максимумот на активноста се совпаѓа со период околу младата Месечина. Поради тоа, природната светлина од Месечината нема значително да го осветлува небото, што може да овозможи подобра видливост на послабите метеори.
Доколку временските услови бидат поволни, а набљудувањето се врши од место подалеку од градските светла, и од Македонија ќе може да се ужива во впечатлива глетка.
За набљудување не е потребен телескоп, двоглед или друга специјална опрема. Најважно е да се избере темна локација, да се има што поширок поглед кон небото и да се биде трпелив.
Што се Персеидите?
Метеорските дождови се појавуваат кога Земјата, движејќи се по својата орбита околу Сонцето, минува низ области во кои има остатоци од комети или други небесни тела.
Кога овие ситни честички со голема брзина навлегуваат во атмосферата на Земјата, поради триењето со атмосферските честички се создаваат светлечки траги. Токму тие светлечки линии на ноќното небо најчесто ги нарекуваме „ѕвезди што паѓаат“.
Персеидите се поврзани со кометата 109P/Swift-Tuttle. Таа поминува околу Сонцето приближно еднаш на 133 години, но зад себе остава трага од честички низ која Земјата поминува секоја година.
Овој метеорски рој е познат повеќе од два милениуми и се смета за еден од најпознатите метеорски дождови. Името „Персеиди“ го добил по соѕвездието Персеј, бидејќи метеорите визуелно изгледаат како да доаѓаат од неговиот правец.
Кога да гледате од Македонија?
Иако Персеидите се активни од средината на јули па сè до крајот на август, најголемата активност годинава се очекува во ноќта меѓу 12 и 13 август.
За набљудувачите во Македонија, особено погоден период би бил од полноќ па до раните утрински часови. Во тој период соѕвездието Персеј се наоѓа повисоко над хоризонтот, а со тоа се зголемува и можноста да се забележат метеори.
Во идеални услови, бројот на видливи метеори може да биде значителен. За овогодишниот максимум се очекуваат приближно 30 до 50 метеори на час под идеални услови.
Сепак, реалниот број што ќе го забележите зависи од повеќе фактори – светлосното загадување, временските услови, чистотата на небото и местото од кое набљудувате.
Месечината годинава нема да биде главниот проблем
Еден од факторите што може значително да го подобри искуството е фазата на Месечината.
Кога Месечината е полна или многу светла, нејзината светлина го осветлува небото и ги прави послабите метеори потешки за забележување. Околу овогодишниот максимум, сепак, Месечината ќе биде во фаза на младило, па нејзината светлина нема да претставува значителна пречка.
Тоа значи дека од темна локација може да се забележат и поситни светлечки траги кои во други услови би биле скриени од месечевата светлина.
Каде во Македонија да го гледате метеорскиот дожд?
Најголемиот непријател на набљудувањето не се облаците, туку светлосното загадување.
Во поголемите градови, како Скопје, Битола и Прилеп, бројните улични светилки, осветлените згради и останатите извори на вештачка светлина значително го осветлуваат небото.
Затоа, доколку имате можност, најдобро е да се оддалечите од градските центри. Село, планинска локација, излетничко место или друга област со малку вештачко осветлување може да понуди многу подобри услови.
Колку е небото потемно, толку поголема е веројатноста да ги забележите и послабите метеори.
Исто така, важно е локацијата да има отворен поглед кон небото, без високи згради, дрвја или планини кои покриваат голем дел од хоризонтот.
Телескопот не ви е потребен
За разлика од набљудувањето на планети или далечни галаксии, за Персеидите не ви треба телескоп.
Всушност, голото око е одлична алатка за следење на метеорски дожд бидејќи ви овозможува да опфатите многу поголем дел од небото.
Најдобро е да седнете или да легнете на удобна површина и да гледате кон што поголем простор над вас. Не е неопходно постојано да гледате директно кон соѕвездието Персеј – метеорите можат да се појават на различни делови од небото.
И не се разочарувајте ако во првите неколку минути не видите ништо. Метеорите не се појавуваат рамномерно. Можно е неколку минути да нема ниту една светлечка трага, а потоа за кратко време да се појават неколку.
Еден важен трик за подобро набљудување
На очите им е потребно време за целосно да се навикнат на темнината. Затоа, кога ќе пристигнете на местото за набљудување, избегнувајте да гледате во телефонот или во други силни извори на светлина.
Оставете им најмалку 20 до 30 минути на очите за да се приспособат на темнината. Ако постојано го проверувате телефонот, процесот се нарушува и ќе ви биде потешко да ги забележите послабите метеори.
Најдобрата комбинација е едноставна: темно место, ведро небо, удобна положба и малку трпение.
Доколку времето биде поволно, ноќта меѓу 12 и 13 август може да биде одлична можност од Македонија да се набљудува еден од најпознатите метеорски дождови.
Не ви треба скапа опрема ниту посебно знаење од астрономија – доволно е да се оддалечите од градските светла и да погледнете нагоре.
