Финска, Исланд, Холандија, Норвешка, Швајцарија и Обединетото Кралство се на врвот во Европа кога станува збор за заштита на човековото здравје од небезбедна вода за пиење и санитарни услови. Овие земји добиле максимални оценки во анализите за квалитет на вода, што значи дека водата од чешма во овие држави генерално се смета за безбедна и строго контролирана.
Сепак, и покрај ваквите високи резултати, новите податоци покажуваат дека Европа се соочува со растечки и многу посериозен проблем кој не е видлив на прв поглед – загадувањето на подземните води.
Според Европската агенција за животна средина, повеќе од 20 проценти од подземните води во Европската Унија се во лоша хемиска состојба. Тоа значи дека во нив се откриваат опасни материи како жива, кадмиум и други штетни загадувачи кои го надминуваат дозволениот праг.
Иако во голем дел од Европа водата што стигнува до домаќинствата е безбедна за пиење, подземните води претставуваат клучен ресурс бидејќи од нив се обезбедува голем дел од водоснабдувањето и земјоделското наводнување. Кога тие се загадени, последиците се долгорочни – третманот станува поскап, а ризикот за природата и здравјето расте.
Еден од најголемите извори на загадување се нитратите, кои најчесто доаѓаат од ѓубрива во земјоделството. Европската дозволена граница е 50 милиграми на литар, но податоците покажуваат дека оваа граница е надмината на 14 проценти од мерните станици низ Европа. Финансиските штети од азотното загадување се проценуваат на стотици милијарди евра годишно.
Разликите меѓу европските земји се значајни. Во Луксембург дури 79 проценти од подземните води не се во добра хемиска состојба. Во Чешка тој процент е 55, во Белгија 41, а во Германија околу 40 проценти. Овие бројки покажуваат дека дури и економски развиени држави се соочуваат со сериозни предизвици.
Дополнителен проблем се пестицидите и таканаречените „вечни хемикалии“. Трифлуороцетната киселина (ТФА) е пронајдена во 94 проценти од анализираните примероци на вода од чешма во повеќе европски земји. Оваа супстанција се поврзува со распаѓање на индустриски хемикалии и пестициди, а научниците предупредуваат дека нејзиното присуство мора внимателно да се следи.
Европската Унија воведува сè построги стандарди за контрола на водата, вклучително и следење на нови хемикалии што можат да влијаат врз хормоналниот систем. Но експертите предупредуваат дека регулативата често доцни зад појавата на нови загадувачи како микропластика, фармацевтски остатоци и ПФАС-супстанции.
Затоа одговорот на прашањето каде водата од чешма е најбезбедна има две нивоа. За директна консумација, најдобро рангирани се Финска, Исланд, Холандија, Норвешка, Швајцарија и Обединетото Кралство. Но кога се гледа состојбата на подземните води како долгорочен ресурс, Европа се соочува со сериозен и растечки предизвик кој бара постојано следење и посилна заштита.
