Случајот со смртта на 32-годишниот Кристијан Јосип Периш во психијатриската клиника „Свети Иван“ во загрепската населба Јанкомир добива нови и вознемирувачки димензии. Периш починал на 21 октомври, а истрагата сега ги опфаќа постапките на четворица медицински техничари, како и сведочењата на уште девет здравствени работници.
Според решението на Жупаниското државно обвинителство во Загреб од 8 ноември, клучни докази во случајот се снимката од надзорната камера, изјавите на вработените и медицинската документација. Тие даваат увид во настаните во болничката соба во последните минути од животот на пациентот.
КОИ СЕ ЧЕТВОРИЦАТА ОСОМНИЧЕНИ?
Истрагата за тешко убиство ја опфаќа постапката на четворица медицински техничари:
- Матија Враговиќ, роден 1994 година
- Ноа Хренар, роден 2004 година
- Младен Лончар, роден 1974 година
- Иван Брлиќ, роден 1998 година
Според сомнежите на обвинителството, на 21 октомври, за време на физичкото совладување и врзување на Периш за болничкиот кревет, осомничените примениле насилство кое довело до неговата смрт.
Во обвинителскиот документ се наведува дека двајца од нив му притискале перница врз лицето и вратот, попречувајќи му го нормалното дишење. Тројца, според сомнежите, го удирале со тупаници и лакти во главата, додека двајца му ги задржувале рацете и му вршеле притисок врз стомакот. Наведено е и дека на вратот му бил вршен притисок со колена.
Обвинителството смета дека постои основано сомнение за тешко убиство на особено ранливо лице.
СНИМКА ОД ОСУМ И ПОЛ МИНУТИ – ПЕРИШ РЕЧИСИ ЦЕЛО ВРЕМЕ БИЛ СО ПЕРНИЦА НА ГЛАВАТА
Меѓу најважните докази е видеоснимката од надзорната камера, која трае приближно осум и пол минути. Според нејзината анализа, пациентот речиси целото време бил опкружен со медицински персонал, а во просторијата се појавуваат вкупно девет лица.
Во еден момент Периш почнува да вика, по што медицинските работници му ставаат перница преку главата. Според анализата на снимката, таа останува врз неговата глава околу седум и пол минути.
Во истиот период се забележуваат удари со тупаници и лакти, како и притискање со колено во пределот на вратот.
Периш се грчел и се обидувал да се движи, но околу седмата минута и 15 секунди од видеото престанал да реагира и целосно се смирил. И покрај тоа, според обвинителскиот опис, притисокот врз неговото тело продолжил.
Дури по осмата минута медицинскиот персонал забележал дека пациентот не реагира. Помалку од десет секунди подоцна започнале со реанимација.
МЕДИЦИНСКИОТ ПЕРСОНАЛ ТВРДЕЛ ДЕКА ПАЦИЕНТОТ СЕ СПРОТИВСТАВУВАЛ
Во своите искази, дел од вработените навеле дека Периш бил вознемирен, викал, плукал, се спротивставувал и се обидувал да ги гризне.
Меѓутоа, според анализата на видеоснимката, непосредно пред поставувањето на перницата не се забележува обид на пациентот да гризне некого.
Еден од медицинските техничари го опишал покривањето на главата со перница како „непишана процедура“, која наводно се користела за да се спречат повреди и кај пациентите и кај медицинскиот персонал.
Една медицинска сестра во својата изјава потврдила дека им помагала на колегите, држејќи ги нозете на Периш додека го врзувале. Таа навела дека друга медицинска сестра влегла во собата и му дала инјекција.
Според нејзиниот исказ, медицинските техничари го удирале пациентот и му ја притискале перницата врз главата, по што тој ја изгубил свеста.
ВО ДОКУМЕНТИТЕ СЕ СПОМЕНУВААТ УШТЕ ПЕТМИНА ВРАБОТЕНИ
Покрај четворицата осомничени, во истражната документација се наведени и петмина други вработени во клиниката со кои полицијата разговарала за настанот.
Станува збор за Ана Марија Чустиќ, Јосипа Лукиќ, Мирјана Живчњак, Иван Шкорњак и Илија Ешеговиќ.
Според прегледот на нивните искази, тие опишувале како Матија Враговиќ му ставил перница на главата на Периш и како останатите осомничени учествувале во физичкото совладување. Во описите се споменуваат удари по телото и дополнителен притисок врз перницата.
Сепак, во документот нема посебно наведени изјави за секој од овие петмина, па не може прецизно да се утврди кој што видел и што точно кажал пред истражителите.
Важно е да се нагласи дека овие пет лица не се наведени како осомничени за убиството. Нивните имиња се појавуваат во истрагата поради присуството на местото на настанот и разговорите со полицијата.
ЧЕТИРИ ЛЕКАРКИ СЕ СПОМНУВААТ ВО ИСТРАЖНАТА ДОКУМЕНТАЦИЈА
Полицијата прибавила и писмени изјаснувања од четири лекарки вработени во клиниката: Мирела Челиќ Ружиќ, Дарјана Светиновиќ, Силвана Јелавиќ и Луција Манце Шењуг.
Посебно внимание привлекуваат податоците за две лекарки со кои полицијата разговарала по претходните интервенции во установата на денот на смртта на Периш.
Првата интервенција се случила околу 15:23 часот, кога полицајците разговарале со дежурната лекарка Силвана Јелавиќ.
Во тој момент го затекнале Периш како седи на клупа, без видливи знаци на агресивно однесување и без да дава отпор. Тој им кажал дека се плаши да се врати во болницата, тврдејќи дека претходно бил задушуван и врзуван за кревет. По разговорот и применетата терапија, ситуацијата се смирила.
Втората полициска интервенција била околу 17 часот. Тогаш полицајците разговарале со лекарката Луција Манце Шењуг, која им рекла дека Периш е смирен, врзан за кревет и дека не им се заканува на вработените.
Полицајците го затекнале во зашеметена и дезориентирана состојба.
За другите две лекарки, Мирела Челиќ Ружиќ и Дарјана Светиновиќ, во документите нема доволно информации за да се утврди нивната конкретна улога во лекувањето на Периш. Исто така, нема потврда дека некоја од четирите лекарки била присутна за време на фаталното совладување на пациентот.
ОБДУКЦИЈАТА УТВРДИЛА ПОВЕЌЕ ПОВРЕДИ И СКРШЕНИ РЕБРА
Прелиминарните наоди од обдукцијата покажале дека на телото на 32-годишниот пациент имало бројни повреди. Биле забележани крвни подливи, гребнатини и други телесни повреди, како и скршени ребра.
Дополнително биле утврдени белодробен и мозочен едем, односно отекување на белите дробови и мозокот.
Сепак, во моментот кога било донесено решението за отворање на истрагата, конечната медицинска причина за смртта сè уште не била утврдена. За нејзиното утврдување се потребни дополнителни судско-медицински вештачења.
ДИРЕКТОРКАТА ЈА ПОГЛЕДНАЛА СНИМКАТА ДВЕ НЕДЕЛИ ПО СМРТТА
Прашања отвора и постапувањето на раководството на клиниката по смртта на пациентот.
Директорката Мајда Грах била известена за смртта на Периш на 21 октомври околу 22:25 часот, кога ја известила дежурната лекарка.
Следниот ден бил започнат внатрешен надзор, а од вработените биле побарани писмени извештаи. Според претседателот на Управниот совет, Мирандо Мрсиќ, документите пристигнувале во период од пет до шест дена.
Четворицата медицински техничари кои подоцна станале осомничени не доставиле свои изјаснувања, бидејќи заминале на боледување. Ова дополнително ги засилило сомнежите дека во случајот можеби имало обид нешто да се прикрие.
И покрај започнатиот внатрешен надзор, директорката ја погледнала снимката од надзорната камера дури на 4 ноември, две недели по смртта на пациентот.
Откако ја видела, постапувањето на медицинските работници го оценила како непрописно, неетичко и насилно.
Полицијата била контактирана на 5 ноември, додека снимката била преземена следниот ден, на 6 ноември.
СЕМЕЈСТВОТО РЕАГИРАЛО УШТЕ ДВА ДЕНА ПО СМРТТА
Адвокатот на семејството, Леон Зрниќ, изјавил дека уште на 23 октомври поднел кривична пријава поради сомнение за несовесно лекување. Тоа било само два дена по смртта на Периш.
Покрај тоа, побарал инспекциски надзор од Министерството за здравство и зачувување на снимките од надзорните камери.
Сепак, полицијата ја презела видеоснимката дури на 6 ноември, што отвора прашања за причините за временскиот јаз меѓу пријавата и преземањето на доказниот материјал.
Министерката за здравство Ирена Хрстиќ потврдила дека здравствената инспекција ја примила претставката од семејството на 26 октомври. Таа, пак, изјавила дека лично дознала за случајот дури на 9 ноември.
Според нејзиното објаснување, инспекцијата работи самостојно и нема обврска да ја известува министерката за секоја поединечна постапка.
Хрстиќ ја критикувала болницата поради доцното известување, посочувајќи дека Министерството официјално било информирано дури на 7 ноември.
Во меѓувреме бил завршен вонредниот инспекциски надзор, но неговите резултати сè уште не биле објавени.
ИСТРАГАТА ПРОДОЛЖУВА, ОСТАНУВААТ МНОГУ НЕОДГОВОРЕНИ ПРАШАЊА
Иако четворица медицински техничари се осомничени за тешко убиство, истражителите треба да утврдат уште многу детали за настаните во клиниката.
Меѓу клучните прашања е и зошто останатите присутни вработени не интервенирале за да го спречат насилството, како и каква била точната улога на секој од нив.
Дополнително треба да се утврди дали биле почитувани медицинските протоколи и дали имало пропусти во постапувањето на раководството и надлежните институции.
Не е исклучена можноста истрагата да биде проширена и на други лица.
Четворицата медицински техничари се наоѓаат во истражен притвор, а кривичната одговорност на осомничените допрва треба да биде утврдена во судска постапка.
