Застој во дишењето, предозирање, екстремна агресија и тешки психички нарушувања се само дел од последиците што можат да настанат од консумирање наркотици со непознат состав и непредвидлива јачина. Оперативните сознанија на српското МВР укажуваат дека на пазарот се појавиле дроги со исклучително лош квалитет, кои поради опасни примеси и штетни синтетички замени претставуваат сериозна закана за здравјето и животот.
Сумнежите за присуство на овие опасни супстанции дојдоа во фокусот на јавноста по вознемирувачките сцени од центарот на Белград, каде што гола и крвава девојка, наводно под дејство на наркотици, шетала по улиците.
Што всушност значи „дрога со лош квалитет“?
Дрогата со „лош квалитет“ не значи само помала концентрација на основната супстанција. Според анализите и предупредувањата на меѓународните организации — Канцеларијата на ОН за дрога и криминал (UNODC), Светската здравствена организација (СЗО) и Агенцијата на ЕУ за дроги (EUDA) — ризиците опфаќаат присуство на токсични додавки, замена на супстанцијата со многу поопасни синтетички соединенија, како и непредвидлива јачина која лесно доведува до предозирање.
Опасните примеси го зголемуваат ризикот по здравјето
Во илегалната производство и дистрибуција, наркотиците честопати се мешаат со евтини материјали за да се зголеми нивната вкупна маса и заработката од продажбата.
Според извештаите, таквите примеси можат да бидат хемиски неактивни — како креда, ѓипс, талк, скроб и шеќер во прав — но и хемиски активни и токсични, меѓу кои се кофеин, одредени лекови, локални анестетици и разни други хемикалии.
Иако некои од овие материи самите по себе не се исклучително токсични при секое изложување, стручњаците предупредуваат дека нивното внесување во организмот (особено преку шмркање или инјектирање) е исклучително опасно. Тие можат да ги оштетат ткивата и крвните садови, додека инјектирањето контаминирани материи го зголемува ризикот од сериозни компликации како што се оштетување на белите дробови, стеноза на вените и микро-емболија.
Дополнителен проблем се активните хемикалии што се додаваат за да го симулираат или изменат ефектот на дрогата. Нивната комбинација со основната супстанција дополнително ги оптоварува срцето, црниот дроб, бубрезите и сите витални органи.
Синтетичките замени се повеќекратно поопасни
Еден од најголемите ризици на илегалниот пазар се синтетичките супстанции што се продаваат под маската на други, познати дроги. Корисниците најчесто не знаат што всушност внесуваат.
- Синтетички опиоиди (фентанил и нитазени): Исклучително се опасни поради нивната висока потентност. Се мешаат или се продаваат како лажни таблети. Нивното дејство може да предизвика тешко забавување на дишењето, губење на свеста и смрт.
- Синтетички катинони: Често се продаваат како кокаин или MDMA. Предизвикуваат забрзана работа на срцето, изразена вознемиреност, параноја, акутни психотични епизоди и опасно покачување на телесната температура.
- Синтетички канабиноиди („спајс“ и „К2“): Се нанесуваат на растителен материјал и се продаваат како замена за марихуана. Нивното дејство е непредвидливо, а последиците вклучуваат напади на паника, конвулзии, тешки психички нарушувања и оштетување на органите.
Истата дрога може да има потполно различна јачина
Наркотиците во илегалните лаборатории не се произведуваат ниту се мешаат според контролирани стандарди. Поради тоа, концентрацијата на активната супстанција може драстично да варира, дури и меѓу пакувања кои изгледаат идентично и потекнуваат од иста пратка.
- Ако дрогата е послаба од очекуваното: Корисникот може да земе поголема количина, со што го зголемува ризикот од труење со другите штетни состојки.
- Ако концентрацијата е неочекувано висока: Дури и многу мала количина може да предизвика тешко труење или моментно предозирање.
Поради неравномерното мешање на супстанциите, две ќесички од иста серија можат да содржат сосем различни количини на отров, поради што ризикот не може да се процени врз основа на изгледот, мирисот или претходното искуство.
