Цар Самоил повторно се најде во центарот на вниманието во Македонија и регионот, откако повторно се отвори прашањето за неговото историско наследство и за начинот на кој двете држави го претставуваат средновековниот владетел.
Посебно внимание предизвика одлуката на Грција да ги предаде на Бугарија посмртните останки кои се сметаат за останки на цар Самоил. Тие биле пронајдени во 1969 година на остров во Малото Преспанско Езеро во Грција, а досега се чувале во Музејот на византиската култура во Солун.
Прашањето за историското потекло и значењето на цар Самоил со години е чувствителна тема во односите меѓу Македонија и Бугарија. Токму затоа неговото име било предмет на разговори во Заедничката македонско-бугарска комисија за историски и образовни прашања.
Комисијата во минатото постигнала договор цар Самоил да биде заеднички одбележуван, како дел од препораките за историски личности кои се поврзуваат со историјата на двете современи држави.
Официјалните препораки биле објавени во 2022 година, а во нив се наведува и начинот на кој комисијата предлага да се претставува цар Самоил во контекст на заедничката историја.
Во препораката стои дека цар Самоил бил владетел на голема средновековна држава која, според формулацијата на комисијата, поголемиот дел од современата историска наука ја смета за Бугарско царство со центар на територијата на денешна Северна Македонија. Државата опфаќала значителен дел од Балканскиот Полуостров.
Истовремено, во документот цар Самоил и неговата судбина се определуваат како симбол на заедничката историја која ја споделуваат Северна Македонија и Бугарија.
Токму оваа формулација е една од најважните точки во договорените препораки, бидејќи комисијата не го поставува прашањето како едноставно натпреварување околу тоа „чиј“ е владетелот, туку предлага неговото одбележување да се поврзе со заедничката историја на двете современи држави.
Во препораката до двете влади се предлага одбележувањето на цар Самоил да биде знак на споделени вредности, добрососедство и пријателство, во духот на билатералниот Договор за пријателство, добрососедство и соработка.
Покрај препораката за заедничко одбележување, комисијата разгледувала и прашања поврзани со учебниците по историја во двете земји. Препораките се однесуваат на учебниците за 5-то одделение во Бугарија и 6-то одделение во Северна Македонија, со забелешки и предлози за попрецизно претставување на историските процеси, картите и фактографските податоци.
Според објавените документи, цар Самоил е еден од историските личности за кои комисијата постигнала препорака за заедничко одбележување. Во истата група се наоѓаат и Светите Кирил и Методиј, Свети Климент Охридски и Свети Наум Охридски.
Важно е да се нагласи дека станува збор за препораки на Заедничката мултидисциплинарна експертска комисија за историски и образовни прашања, кои биле усвоени од Заедничката меѓувладина комисија во рамките на Договорот меѓу двете држави.
Прашањето за цар Самоил и понатаму има силна историска и општествена чувствителност, но официјалниот текст на договорената препорака е јасен во една работа: двете страни предложиле неговото одбележување да биде поставено во рамките на заедничкото историско наследство на Северна Македонија и Бугарија, наместо да биде повод за дополнително продлабочување на спорот меѓу двете земји.
