Грчките земјоделци повторно подготвуваат голема мобилизација, а овојпат за протестот го избраа самиот центар на Солун и датум кој има особено силна политичка симболика.
По повеќемесечните протести, блокади и преговори со грчката Влада, земјоделците најавуваат дека на 5 септември ќе пристигнат со трактори во Солун, токму на денот кога ќе биде отворен 90. Меѓународен саем во Солун.
Планирано е собирањето да се одржи кај Белата кула, а протестот да започне околу 17 часот. Тоа ќе биде само неколку часа пред традиционалното обраќање на грчкиот премиер Киријакос Мицотакис, кој во рамките на саемот се очекува да ги претстави владините економски приоритети и плановите за периодот што следува.
Одлуката за новата мобилизација била донесена на состанокот на Панхеленскиот комитет на земјоделските блокади во Неа Малгара. Во организацијата се вклучени земјоделски претставници од повеќе региони, меѓу кои Солун, Лариса, Серес, Кардица, Иматија, Пиерија, Пела и Гревена.
Овојпат, сепак, протестот не треба да биде ограничен само на земјоделците.
Се очекува во Солун да пристигнат и сточари, пчелари и рибари, додека дел од учесниците од други делови на Грција ќе патуваат организирано со автобуси.
Со тоа земјоделските организации сакаат да покажат дека незадоволството не се однесува само на една група производители, туку на поширок дел од примарниот сектор.
ЗОШТО ПОВТОРНО ИЗЛЕГУВААТ НА УЛИЦА?
Главните причини за незадоволството на земјоделците остануваат истите проблеми со кои се соочуваат подолг период.
Меѓу нив се високите трошоци за гориво и електрична енергија, поскапувањето на ѓубривата, сточната храна и останатите репроматеријали, но и проблемите поврзани со исплатата на субвенциите.
Земјоделците сметаат дека трошоците за производство растат побрзо од приходите и дека за дел од производителите работата станува сè потешко економски одржлива.
Дополнителен проблем се доцнењата на одредени исплати, системот на обесштетување, земјоделското осигурување, евтиниот увоз и зголемената задолженост на дел од производителите.
Претставниците на земјоделските здруженија предупредуваат дека проблемот веќе не е само во висината на државната помош, туку и во прашањето дали производителите можат нормално да продолжат со земјоделската дејност.
Претседателот на земјоделското здружение од Серес, Јанис Туртурас, за грчката државна телевизија ЕРТ изјавил дека производствените трошоци се исклучително високи и дека значаен дел од земјоделските активности не обезбедуваат доволен приход за нормално продолжување на производството.
СУБВЕНЦИИТЕ И ПОНАТАМУ СЕ ЕДЕН ОД ГЛАВНИТЕ ПРОБЛЕМИ
Посебно чувствително прашање за земјоделците се субвенциите и исплатите што ги очекуваат.
Земјоделскиот синдикалец Костас Анестидис тврди дека голем број производители сè уште се соочуваат со проблеми поврзани со средствата што ги очекуваат.
За земјоделците ова има директни последици, бидејќи тие мора однапред да обезбедат пари за гориво, семе, ѓубриво, сточна храна и други неопходни трошоци.
Секое доцнење на исплатите дополнително го отежнува финансирањето на производството и може да создаде проблеми уште пред почетокот на новата производствена сезона.
ЗОШТО ГО ИЗБРАА ТОКМУ 5 СЕПТЕМВРИ?
Датумот на протестот не е случајно избран.
Меѓународниот саем во Солун традиционално е еден од најважните политички и економски настани во Грција. Токму од Солун грчката Влада вообичаено ги претставува економските приоритети и мерките за периодот што следува.
Обраќањето на премиерот Мицотакис е едно од најследените политички случувања во земјата, поради што земјоделците сакаат нивниот протест да се одржи токму во моментот кога вниманието на јавноста ќе биде насочено кон Солун.
На едно место ќе се зборува за економски раст, инвестиции и идни економски политики, додека во близина земјоделците со трактори ќе предупредуваат дека дел од примарниот сектор се соочува со сериозни проблеми.
Токму овој контраст треба да биде една од главните пораки на протестот.
ТРАКТОРИТЕ ВЕЌЕ ЕДНАШ ГО ПАРАЛИЗИРАА СООБРАЌАЈОТ
Новата мобилизација доаѓа по серијата протести што започнаа уште кон крајот на 2025 година и се засилија во текот на почетокот на 2026 година.
Илјадници трактори тогаш излегоа на грчките патишта, а во одредени периоди беа блокирани автопатишта, наплатни станици и други важни сообраќајници.
Протестите имаа последици и за патувањето кон Македонија.
Меѓу местата погодени од блокадите беше и граничниот премин Евзони, што предизвика проблеми за македонските патници и транспортните компании. Ограничувања имаше и на други грчки гранични премини, меѓу кои Промахонас, Егзохи и Ники.
Во периодите кога блокадите беа најинтензивни, протестите создаваа сериозни проблеми за транспортот, трговијата и движењето на патниците.
ВЛАДАТА ПОНУДИ МЕРКИ, НО НЕ ГИ СМИРИ ЦЕЛОСНО ЗЕМЈОДЕЛЦИТЕ
Грчката Влада во текот на протестите понуди повеќе мерки со цел да го намали незадоволството.
Меѓу најавените мерки беа поддршка поврзана со трошоците за гориво, дополнителна финансиска помош за одредени категории производители и промени во системот на обесштетување.
Од Владата тогаш посочуваа дека значаен дел од барањата на земјоделците биле целосно или делумно прифатени, додека за дел од останатите постоеле буџетски или европски ограничувања.
Сепак, земјоделските организации сметаа дека со тоа не се решени суштинските проблеми.
По повеќе од 50 дена протести, тракторите постепено беа повлечени од најголемиот број блокади, но незадоволството не исчезна.
Во февруари, дел од земјоделците со трактори пристигнаа и во центарот на Атина, пред грчкиот Парламент, барајќи долгорочни решенија наместо привремени мерки.
ШТО ЗНАЧИ ОВА ЗА ОНИЕ ШТО ПАТУВААТ ОД МАКЕДОНИЈА?
За македонските граѓани кои планираат патување во Грција на 5 септември, важна е информацијата дека засега најавата се однесува на протест во центарот на Солун, со собирање кај Белата кула и присуство на трактори.
Засега нема информација дека на тој ден ќе биде блокиран граничниот премин Евзони.
Сепак, претходните протести покажаа дека плановите на земјоделските организации можат да се менуваат во зависност од развојот на ситуацијата и од одлуките на Владата.
Поради тоа, состојбата на патиштата и на граничните премини ќе треба да се следи непосредно пред патувањето.
Во самиот Солун се очекуваат и засилени безбедносни мерки и можни сообраќајни ограничувања, бидејќи отворањето на Меѓународниот саем традиционално е проследено со различни протести и собири.
Присуството на голем број трактори во централното градско подрачје дополнително може да го отежне сообраќајот.
ЌЕ БИДЕ ЛИ ОВА САМО ЕДЕН ПРОТЕСТ ИЛИ НОВА БЛОКАДА?
Сега останува неизвесно дали протестот на 5 септември ќе биде еднодневна демонстрација или ќе означи почеток на нова серија земјоделски мобилизации.
Многу ќе зависи и од пораките што ќе ги испрати Владата, но и од тоа дали мерките што евентуално ќе ги најави Мицотакис ќе бидат прифатливи за земјоделските организации.
Едно е сигурно: земјоделците повторно сакаат да го привлечат вниманието кон своите проблеми, а овојпат го избраа моментот кога очите на цела Грција ќе бидат насочени кон Солун.
Тракторите повторно ќе се најдат во центарот на вниманието, а нивното пристигнување кај Белата кула може да биде една од главните слики од отворањето на годинешниот саем.
