Според новите правила, мерката не е ограничена на однапред утврден список на дијагнози. Клучен критериум ќе биде степенот на зависност на детето од туѓа помош и нега.
Статусот е наменет за родител кој живее со дете на кое, поради телесно или сензорно оштетување, интелектуални тешкотии или промени во здравствената состојба, му е потребна помош и нега од друго лице за задоволување на основните животни потреби.
Оттука, не станува збор за автоматско право за сите родители на деца со попреченост или хронични заболувања. Предвидено е да ги опфати најтешките случаи, кај кои детето има потреба од континуирана помош и грижа.
Родителот кој ќе аплицира треба да биде способен да ја обезбедува потребната нега, но истовремено не смее да биде вработен.
Токму овој услов беше предмет на критики од дел од здруженијата на родители. Според законското решение, родител кој е вработен нема да може да го користи статусот, дури и доколку значителен дел од времето надвор од работата го посветува на грижата за дете со тешка здравствена состојба или попреченост.
Аплицирањето почнува од 1 октомври
Српското Министерство за труд, вработување, ветерани и социјални работи соопшти дека од 1 октомври 2026 година родителите ќе можат да поднесуваат барања за остварување на правото.
Барањето ќе може да се поднесе електронски или директно во надлежните центри за социјална работа.
Од Министерството велат дека се преземени активности постапката за аплицирање и остварување на правото да биде што е можно поедноставна, брза и достапна за родителите.
Што значи новиот статус?
Со воведувањето на статусот родител-негувател, Србија формално ја признава специфичната положба на родителите кои поради секојдневната, континуирана и интензивна грижа за своите деца не можат да бидат вклучени на пазарот на трудот на вообичаен начин.
Целта на мерката е на овие семејства да им се обезбеди поголема економска и социјална сигурност, а грижата што родителите ја обезбедуваат секојдневно да биде препознаена и од институциите.
Со новото решение, Србија се приклучува кон земјите од регионот кои имаат воведено одредена форма на статус за родители-негуватели.
Таков статус, според информациите во доставениот текст, постои и во Хрватска, Босна и Херцеговина и Црна Гора.
Во меѓувреме, во Македонија и понатаму се отвора прашањето за институционалното признавање на положбата на родителите кои се соочуваат со најтешки форми на зависност од туѓа помош кај своите деца и поради тоа се практично целосно посветени на нивната грижа.
