Фондот за пензиско и инвалидско осигурување на Република Српска се соочува со сериозни финансиски загуби поради долготрајни неправилности во евиденциите и злоупотреби поврзани со полномоштва, кои, според надлежните, датираат уште од пред околу две децении.
Директорот на Фондот, Младен Милиќ, за порталот BL изјавил дека системот има сериозни слабости кои со години биле злоупотребувани, при што бил откриен особено тежок случај што бил разоткриен случајно кон крајот на минатата година.
Станува збор за измама која го оштетила Фондот за околу 100.000 конвертибилни марки (околу 51.000 евра) и траела цели 17 години без да биде откриена.
Сè започнало во 2001 година, кога корисник стекнал право на пензија и дал полномошно на жена во Бања Лука, по што заминал да живее во САД. Бидејќи имал регистрирано живеалиште во Бања Лука, не постоела обврска за редовна проверка на неговиот статус, што овозможило системот да продолжи со исплати.
Според изјавата на директорот, корисникот починал во 2008 година во САД, но Фондот за тоа дознал дури кон крајот на 2025 година. Во целиот тој период пензијата продолжила да се исплаќа на полномошникот.
Дополнително, како што се наведува, и самата полномошничка починала во 2013 година, но исплатите продолжиле преку нејзината ќерка, додека во системот лицето кое ја примало пензијата било водено како живо.
Откривањето на случајот се случило дури по оставинска постапка и комуникација преку конзулатот во САД и Министерството за надворешни работи, кога смртниот акт конечно бил внесен во официјалните евиденции во Бања Лука. По ова, Фондот поднел кривична пријава.
Ќерката која ги продолжила исплатите, според информациите, ангажирала адвокат и понудила враќање на долгот на рати, но Фондот инсистира на еднократна исплата. Таа веќе вратила околу 15.000 конвертибилни марки, но институцијата смета дека тоа не ја намалува одговорноста за злоупотребата, која ја оценува како свесна.
Директорот посочува дека ова е еден од најголемите утврдени поединечни случаи досега, но дека постојат и други помали злоупотреби во распон од неколку илјади до неколку десетици илјади конвертибилни марки.
По овој случај, Фондот воведе построги правила што стапија на сила на 1 мај, со кои старите полномоштва престануваат да важат, а идните исплати ќе се вршат под засилен надзор преку банки, пошти и адвокати.
Спроведените анализи откриле сериозни проблеми во системот. Од 2.398 пензионери кои примале пензија преку полномошно, 129 се привремено исклучени од исплата поради недоставување доказ дека се живи.
Дополнително, постои сомнеж дека конечниот број на починати корисници чии смртни случаи не биле навремено пријавени би можел да се движи меѓу 80 и 100 лица, што отвора нови прашања за контролните механизми во системот.
