Прилепската посебност на карневалот и мечкарите лежи во тоа што градот Прочка не ја третира како само-настан за гледање, туку како ден што се живее, а традицијата се доживува целосно од граѓаните.
Јубилеј од еден век Годинава се одбележуваат 100 години организирани мечкари во Прилеп, што претставува редок јубилеј кој го собира целиот град под Марковите Кули за време на Прочка. Маските повторно ќе излезат на улиците за да ја „исчистат“ годината од лошото и да ја најават пролетта преку звукот на ѕвонци, кожи и обредна игра. Карневалските денови за Прочка 2026 се планирани од 20 до 23 февруари, со очекувања за над 500 учесници и гости од повеќе земји.
Архивскиот траг на традицијата Иако мечкарите се сметаат за „од дамнина“, првите цврсти записи се од 1921 година, што ја означува симболичната точка на организираното дејствување. Традицијата се развивала како градска пракса, која не е само спонтан народен чин, туку систематски дел од културното наследство на Прилеп. Од 2001 година празникот е голема јавна манифестација, а во 2006 година карневалот станал член на Федерацијата на европски карневалски градови (FECC).
Кожа и шарени маски – симболика и ритуал Прилепските мечкари носат костими од свежи кожи со крзното свртено надвор, а лицето се покрива со темен сурат украсен со заби, бисери, копчиња и светкави елементи, создавајќи шарена маска – симбол на обновената боја на природата. Етнолозите ја поврзуваат со претхристијански култови кон мечката и плодноста, а обредната игра го претставува човековото „влегување“ во животното за воспоставување рамнотежа меѓу природата и заедницата.
Ритуалот што ја „брка“ сенката Централното случување на Прочка не е случаен, туку има свои подготвителни чекори: одење низ чаршијата, покани за заеднички посен ручек, а потоа рано облекување на маските. Повторно, учесниците се делат на две „половини“ – Рид и Варош, што ја симболизира градската ривалност што ја зајакнува играта и колективниот дух. Мечкарите „трчаат“ и трепкаат како вистински мечки, удираат со стапови, а ѕвончињата ја бркаат лошата енергија, правејќи го карневалот колективен ритуал на прочистување.
Касапскиот еснаф и младите наследници Мечкарите историски се поврзани со касапскиот еснаф, кој ја чувал традицијата како затворен круг. Денес, традицијата бара подмладување, а сè повеќе млади сакаат да бидат дел од мечкарите. Костимот тежи, бара сила и издржливост, а маската дисциплина – учесникот мора да ја издржи улогата, не сведувајќи ја традицијата на костимографија.
Карневалот како градска лична карта Прилепчани Прочка ја доживуваат како дел од автентичната градска култура, а не како перформанс за публика. Маските можат да бидат современи, сатирични, семејни, но мечкарите се мерка за автентичност: тие ја носат историјата, традицијата и колективниот дух. Карневалот ги отсликува вековната традиција, креативноста и хуморот на прилепчани и го позиционира градот како значајна карневалска дестинација на меѓународно ниво.
Јубилејната година е симбол на континуитет: некој мора повторно да ја облече кожата, да го затегне ѕвонцето, да ја издржи бучавата, за да покаже дека Прилеп повторно ја дочекува пролетта како што доликува.
