Додека тензиите на Блискиот Исток достигнуваат критична точка, новите воени анализи предизвикуваат сериозна загриженост во Европа. Иран отворено го демонстрира својот ракетен арсенал, а според проценките за нивниот дострел, европскиот континент повеќе не се смета за недостижна цел. Сепак, мапите откриваат изненадувачки факт – една држава останува надвор од потенцијалниот опсег.
До неодамна, се веруваше дека иранските ракети имаат дострел до околу 2.000 километри. Но, ситуацијата се промени кога беа лансирани проектили кон британската воена база на островот Диего Гарсија, која се наоѓа на речиси 4.000 километри од Иран. Овој потег ги натера воените експерти повторно да ја проценат реалната закана.
Според предупредувањата на Израелски одбранбени сили, Иран сега располага со технологии што овозможуваат напади длабоко во Европа. Еден од клучните адути е балистичката ракета „Хорамшахр-4“, која со намалена тежина на боевата глава може да го зголеми дострелот од околу 2.000 на повеќе од 3.000, па дури и до 4.000 километри. Дел од експертите сметаат дека Иран можеби ја користел и својата вселенска технологија, прилагодувајќи ракети-носачи за воени цели.
Анализите покажуваат дека радиусот од 4.000 километри практично ја „сече“ Европа. Градови како Лондон, Париз и Мадрид, па дури и делови од Скандинавија, теоретски влегуваат во зона на дострел. Единствена земја која излегува надвор од овој опсег е Португалија, благодарение на својата позиција на крајниот запад на Пиринејскиот Полуостров.
Според овие сценарија, дури 54 земји би можеле да се најдат во потенцијален домет. Балканот, заедно со земји како Грција, Бугарија, Романија и Украина, спаѓа во зоната до 2.000 километри, што значи директна изложеност. Со зголемување на дострелот до 3.000 километри, во ризик влегуваат централноевропските држави како Италија, Германија и Полска. Доколку се користи максималниот потенцијал од 4.000 километри, тогаш и западноевропските престолнини би можеле да бидат опфатени.
Иран поседува еден од најголемите ракетни арсенали на Блискиот Исток. Меѓу најзначајните системи се „Саџил“, ракета на цврсто гориво со дострел од околу 2.500 километри, „Хорамшахр“ како најмоќна со тешка боева глава, како и „Фатах-1“ и „Фатах-2“, за кои се тврди дека достигнуваат хиперсонични брзини и се исклучително тешки за пресретнување. Во употреба е и „Шахаб-3“, кој со години претставува основа на иранската стратегија за одвраќање.
И покрај ваквите алармантни проценки, експертите нагласуваат дека постојат и ограничувања. За да достигне растојание од 4.000 километри, ракетата мора значително да ја намали тежината на боевата глава, што директно ја намалува нејзината разорна моќ и прецизност. Тоа значи дека ваквите удари би имале повеќе психолошки и демонстративен ефект отколку реална воена ефикасност.
Дополнително, Европа не е без одбрана. Заедно со НАТО, континентот се потпира на интегриран противракетен систем кој вклучува напредни технологии како „Patriot“, „THAAD“ и европскиот „SAMP/T“. Овие системи се дизајнирани да пресретнат закани во различни фази од летот, создавајќи повеќеслоен заштитен „штит“.
Иако сценариото звучи загрижувачки, реалноста е покомплексна – комбинацијата од технички ограничувања и силни одбранбени системи значи дека заканата постои, но не е едноставна за реализација. Сепак, пораката е јасна: безбедносната слика во Европа се менува, а вниманието кон ваквите ризици станува сè поизразено.
