САД и Венецуела постигнаа долгорочен енергетски договор кој треба да им овозможи на американските компании значително учество во развојот и експлоатацијата на огромните венецуелски нафтени резерви во следните 25 години.
Американскиот претседател Доналд Трамп го опиша договорот како „најголемата нафтена зделка во историјата“, а во центарот на планот се наоѓаат 17 постојни нафтени полиња со проценет потенцијал од околу 65 милијарди барели.
Планот предвидува и отворање осум нови блокови за истражување и производство, додека се очекуваат дополнителни договори со приватни нафтени компании.
Венецуела ја задржува сопственоста
Венецуелските власти нагласуваат дека природните ресурси и натаму остануваат сопственост на државата.
Привремената претседателка Делси Родригез тврди дека договорот не значи откажување од суверенитетот врз нафтата. Од друга страна, американската страна зборува за значително оперативно влијание врз производството опфатено со договорот.
Токму затоа не е прецизно да се каже дека САД буквално ја „поседуваат“ венецуелската нафта – станува збор за долгорочен пристап и оперативно учество во нејзината експлоатација, додека сопственоста врз природните ресурси формално останува кај Венецуела.
Венецуела има најголеми докажани резерви во светот
Венецуела располага со повеќе од 300 милијарди барели докажани резерви на нафта, што ја става на самиот светски врв.
И покрај огромните резерви, производството со години е далеку под потенцијалот. Причините се недостигот од инвестиции, застарената инфраструктура, проблемите во државната нафтена компанија ПДВСА, заминувањето на стручниот кадар и долгогодишните американски санкции.
Една од првите цели на новиот аранжман е значително зголемување на производството. За враќање на секторот во полн капацитет, сепак, ќе бидат потребни огромни инвестиции во нафтоводи, терминали, рафинерии и производствена опрема.
Според проценките наведени во договорот, приватните инвестиции би можеле да достигнат околу 100 милијарди долари.
Зошто венецуелската нафта е важна за САД?
Венецуелската нафта е претежно тешка и кисела, а голем дел од рафинериите на американскиот брег на Мексиканскиот Залив се приспособени токму за преработка на таков тип сурова нафта.
Поголемо производство во Венецуела затоа би можело да значи дополнителен и географски близок извор за американскиот пазар.
Сепак, ефектите нема да бидат моментални. Обновувањето на запоставената инфраструктура може да трае со години, па не треба да се очекува нагло зголемување на глобалната понуда само поради потпишувањето на договорот.
Што значи договорот за Кина и Русија?
Договорот има и силна геополитичка димензија.
Кина со години беше еден од најважните финансиски партнери на Каракас, а дел од венецуелските долгови кон Пекинг се отплаќаа преку испораки на нафта. Во периодот на американските санкции, значителни количества венецуелска нафта завршуваа на кинескиот пазар.
Поголемото американско присуство во секторот потенцијално би можело да го намали кинеското влијание, иако тоа ќе зависи од конкретните договори, извозните правила и начинот на кој ќе се распределува идното производство.
На подолг рок, дополнителното венецуелско производство би можело да влијае и врз глобалниот пазар. Поголема понуда од западната хемисфера би значела дополнителна конкуренција за Русија и другите големи извозници на нафта.
За Вашингтон договорот претставува можност за долгорочен пристап до еден од најголемите нафтени басени во светот. За Каракас, пак, тој е обид преку странски капитал и технологија повторно да се оживее индустријата која со години произведува далеку под својот потенцијал.
