Глобалниот енергетски пазар повторно е под силен притисок по серијата нарушувања на клучните транспортни и нафтени рути на Блискиот Исток. Цената на нафтата останува над 100 долари за барел, дизелот во Европа се движи близу рекордни нивоа, а во делови од Азија веќе се појавија долги редици пред бензинските пумпи.
Сепак, тврдењето дека „четири држави останале без гориво“ е претерано. Достапните информации покажуваат сериозни проблеми со цените и снабдувањето во повеќе земји, но не и дека четири цели држави буквално останале без гориво.
Највпечатливи сцени во последните денови се забележани во Индонезија. Во Макасар, најголемиот град во источниот дел на земјата, редиците пред некои бензински пумпи надминале еден километар. Државната енергетска компанија „Пертамина“ најавила дополнителни количини гориво, продолжено работно време на пумпите и други мерки за стабилизирање на снабдувањето.
Во провинцијата Јужен Сулавеси од 13 до 20 септември е воведен и систем „пар-непар“ за точење субвенциониран бензин и дизел, според последната цифра од регистарската табличка. Мерката е воведена за намалување на долгите редици и спречување панично купување.
Индонезиската влада истовремено одлучи да не ги зголемува цените на субвенционираните горива до крајот на годината, и покрај растот на светските цени на нафтата.
Проблемите со снабдувањето се шират
И Бангладеш бара алтернативни извори на сурова нафта поради растечките ризици на транспортните рути од Блискиот Исток. Државната Bangladesh Petroleum Corporation веќе преговара за нови добавувачи, а како технички соодветни извори се разгледуваат Нигерија, Малезија, Норвешка и Алжир.
Истовремено, европскиот пазар е погоден од проблемите со испораките од Саудиска Арабија. Нападите врз саудискиот нафтовод Исток–Запад доведоа до прекин на товарењето во пристаништето Јанбу и откажување на дел од испораките кон европските купувачи.
Полската компанија „Орлен“, која значителен дел од суровата нафта ја набавува од Саудиска Арабија, веќе купила 16 дополнителни товари од други извори за своите рафинерии во Полска, Литванија и Чешка.
Нафтата над 100 долари, дизелот близу рекорд
Брент нафтата во вторникот заврши на 108,75 долари за барел, а во средата цената повторно се спушти – до 105,83 долари – откако Саудиска Арабија понуди дополнителни количества преку Оман.
Но, олеснувањето на цената на суровата нафта не значи дека кризата е завршена. Европскиот дизел останува близу рекордни нивоа, а енергетските компании предупредуваат дека механизмите со кои пазарот досега ги апсорбираше шоковите постепено се исцрпуваат.
Дополнителен проблем е Хормушкиот Теснец, каде движењето на танкерите останува силно ограничено поради конфликтот на Блискиот Исток. Меѓународната агенција за енергија веќе ја намали прогнозата за глобалната побарувачка за нафта, наведувајќи ги високите цени на горивата и нарушувањата во извозот од Персискиот Залив како клучни причини.
Сегашната ситуација затоа претставува сериозен глобален енергетски шок, но според достапните податоци сè уште не може прецизно да се тврди дека е „поголем од оној во 1980-тите“. Таквата споредба зависи од траењето на кризата, реалниот недостиг на енергенси, инфлацијата и последиците врз глобалната економија во следните месеци.
