Американско-израелските напади врз Иран и ликвидацијата на иранскиот врховен лидер Ali Khamenei дополнително ја зголемиле загриженоста кај рускиот претседател Vladimir Putin за сопствената политичка иднина и безбедност, пишува Politico во анализа за актуелните геополитички случувања.
Според текстот, ваквите настани ја продлабочиле паранојата во руските политички кругови и ја засилиле желбата на Путин по секоја цена да ја обезбеди својата позиција на власт. Во анализата се наведува дека тоа може дополнително да влијае на неговиот став кон војната во Украина, бидејќи победата во тој конфликт се гледа како клучен фактор за неговото политичко опстанување.
Кога претходно новинар го прашал Путин како би реагирал доколку биде убиен Хамнеи, рускиот лидер одбил да навлезе во такво сценарио. „Не сакам ни да разговарам за тоа“, одговорил тој тогаш.
Меѓутоа, неколку месеци подоцна, по смртта на Ali Khamenei во напад за кој се наведува дека бил изведен од Израел со поддршка од САД, Путин бил принуден јавно да реагира. Во официјално соопштение тој го осудил убиството, нарекувајќи го „злосторство извршено со цинично кршење на сите норми на човечкиот морал и меѓународното право“.
Интересно е што неговата реакција била поостра отколку кога претходно во текот на годината бил уапсен уште еден негов долгогодишен сојузник, венецуелскиот претседател Nicolás Maduro. Сепак, Путин во својата изјава не ги именувал директно државите кои стојат зад нападот.
Во руските политички кругови, смртта на Хамнеи предизвикала и споредби со судбината на поранешниот либиски лидер Muammar Gaddafi, кој беше убиен во 2011 година по интервенцијата на НАТО. Рускиот новинар Mikhail Zygar тврди дека Путин бил „бесен“ кога ја видел снимката од убиството на Гадафи.
Тогаш рускиот претседател јавно реагирал со прашањето: „На целиот свет му покажаа како беше убиен, во локва крв. Дали е тоа демократија?“
Според анализата на Alexander Baunov од Carnegie Russia Eurasia Center, токму смртта на Гадафи била пресвртница во руската политика. Тој наведува дека Путин, како поранешен агент на КГБ, го доживеал начинот на кој беше симнат либискиот лидер како „врв на предавство“ од страна на Западот.
Најновите случувања дополнително ја зголемиле нервозата во Кремљ. Падот или слабеењето на двајца сојузници на Москва во релативно краток период – Nicolás Maduro и Ali Khamenei – предизвикал остри реакции кај некои проруски коментатори.
Поранешниот руски претседател Dmitry Medvedev изјавил дека американскиот напад врз Иран го покажал „вистинското лице“ на американската политика. Во меѓувреме, телевизискиот водител и пропагандист Vladimir Solovyov ги обвинил САД дека се однесуваат „како предатор кој со дипломатија го намамува пленот, а потоа го напаѓа“.
Ултранационалистичкиот руски филозоф Alexander Dugin, често нарекуван „Путинов мозок“, предупредил дека Вашингтон може да има слични планови и кон Русија.
„Еден по еден ги елиминираат нашите сојузници. Јасно е кој е следен“, изјавил тој, алудирајќи на преговорите за Украина во кои посредуваат САД.
И покрај ваквите реакции, Кремљ официјално задржал помирен дипломатски тон. Портпаролот на Кремљ Dmitry Peskov изразил „длабоко разочарување“ од неуспешните преговори меѓу САД и Иран, но истовремено изразил и благодарност за напорите на Вашингтон да посредува во мировните разговори за Украина.
Пораката, според аналитичарите, е дека Москва внимателно ги балансира своите интереси и нема да дозволи конфликтот на Блискиот Исток директно да ги загрози нејзините цели во Украина.
Професорот Sam Greene од King's College London смета дека Путин нема намера да ризикува сопствена безбедност или стабилност на режимот за да ги брани сојузниците.
Тој посочува дека за Москва кризата во Иран носи и одредени геополитички придобивки – можно зголемување на цените на нафтата, потенцијални несогласувања меѓу Европа и САД околу решавањето на кризата, како и пренасочување на вниманието на Вашингтон од војната во Украина.
Сепак, и покрај тоа што Русија располага со најголемиот нуклеарен арсенал во светот, аналитичарите предупредуваат дека таквото оружје не може да ги спречи сите ризици, особено оние кои доаѓаат одвнатре.
Според Грин, историјата покажува дека лидерите кои долго време концентрираат огромна моќ обично ја напуштаат власта на еден од два начина – „или со апсење, или во ковчег“.
