Сè подолгиот животен век и растечкиот број години што луѓето ги поминуваат во пензија носат значителни промени во европските пензиски системи. Во повеќе држави старосната граница веќе постепено се зголемува, а проекциите покажуваат дека овој тренд ќе продолжи и во следните децении.
Според проекциите на ОЕЦД наведени во анализата, Данска би можела да има една од највисоките старосни граници во Европа – дури 74 години до 2060 година. Земјата веќе одлучила границата до 2040 година да ја зголеми на 70 години.
Податоците за 2022 година покажуваат дека законската возраст за пензионирање на мажите во земјите од ЕУ се движела од 62 до 67 години, додека кај жените била меѓу 60 и 67 години. Просекот изнесувал 64,7 години за мажите и 63,8 години за жените.
Меѓу земјите со највисока граница биле Данска, Норвешка и Исланд, каде што таа изнесувала 67 години за двата пола. Над 65 години била и во Холандија, Велика Британија, Ирска, Германија и Португалија.
Во голем број други европски држави границата била околу 65 години, иако правилата се разликуваат во зависност од полот, работниот стаж и други услови.
Што се очекува до 2060 година?
Проекциите покажуваат дека луѓето кои во 2022 година влегле на пазарот на трудот би можеле да се пензионираат значително подоцна. Просечната редовна возраст во ЕУ се очекува да достигне околу 66,7 години за мажите и 66,4 години за жените.
Највисока проектирана граница има Данска со 74 години. Италија и Естонија би можеле да достигнат 71 година, Холандија, Шведска и Кипар 70, Финска и Словачка 69, а Португалија 68 години.
За Велика Британија, Германија, Белгија, Норвешка и Исланд се наведува проектирана граница од 67 години.
Дел од промените веќе се утврдени со закон. Белгија планира границата да достигне 67 години до 2030 година, Данска 69 години до 2035 година, додека во Велика Британија е предвидено постепено зголемување до 68 години.
Истовремено се очекува постепено да се намалуваат и разликите меѓу мажите и жените. Според проекциите наведени во анализата, до 2060 година различна возраст за пензионирање би останала само во неколку земји.
Сепак, редовната старосна граница не значи дека секој граѓанин задолжително ќе работи до таа возраст. Условите можат да зависат од должината на работниот стаж, возраста на која лицето почнало да работи, професијата и посебните национални правила.
Покрај возраста, голем предизвик останува и висината на идните пензии. Според податоците наведени во анализата, пензиските примања во ЕУ во просек се околу 60 проценти од приходите пред завршувањето на работниот век, додека во повеќе земји соодносот е под 50 проценти.
Тоа значи дека дебатата во Европа веќе не се води само околу прашањето кога луѓето ќе се пензионираат, туку и со каков животен стандард ќе располагаат кога ќе престанат да работат.
