Еден од најпознатите и најмистериозни криминални случаи од американската историја повторно го привлекува вниманието на јавноста. Приказната за Лизи Борден, млада жена од Масачусетс која била обвинета дека ги убила татко си и маќеата, е во центарот на новата сезона од антологиската серија „Monster“ на Нетфликс.
Серијата и претходно обработуваше вистински криминални случаи и личности, а во новата сезона вниманието е насочено кон случајот на Борден, кој повеќе од еден век останал предмет на бројни шпекулации и теории.
Иако Лизи била обвинета и изведена пред суд, таа никогаш не била осудена за убиствата. Токму ова е една од причините поради кои случајот и денес предизвикува интерес – официјално, прашањето кој стоел зад смртта на нејзините родители никогаш не добило дефинитивен одговор.
Семејство кое однадвор изгледало угледно
Лизи Борден потекнувала од добро ситуирано семејство кое живеело во Фол Ривер, Масачусетс. Нејзиниот татко Ендру бил познат во локалната заедница, а семејството уживало углед.
Мајката на Лизи, Сара, починала, по што нејзиниот татко се оженил со Еби, која станала нејзина маќеа.
Лизи имала сестра по име Ема, а двете биле сметани за воспитани и угледни млади жени. Сепак, односите во семејството не биле секогаш идеални.
Според историските записи и подоцнежните сведоштва, меѓу сестрите и нивната маќеа постоеле тензии. Лизи, исто така, наводно посакувала семејството да се пресели во друг дел од градот.
Во летото 1892 година, семејните односи биле дополнително нарушени.
Утрото кое засекогаш го промени семејството
На 4 август 1892 година, Ендру излегол од домот, додека Еби се наоѓала во куќата. Подоцна, кога Ендру се вратил, Лизи му кажала дека маќеата не е дома и дека наводно отишла да посети болен пријател.
Во куќата се наоѓала и куќната помошничка Бриџит Саливан, позната како Меги.
Набргу потоа, Саливан слушнала повици од Лизи. Таа наводно ја известила дека татко ѝ е мртов.
Соседите биле повикани, а набрзо пристигнала и полицијата. Кога започнала проверката на куќата, било откриено дека и Еби Борден е мртва.
Начинот на кој биле пронајдени телата предизвикал голем потрес во јавноста, а полицијата веднаш започнала да го бара сторителот.
На почетокот Лизи не била главниот осомничен
Иако денес нејзиното име речиси неразделно се поврзува со случајот, полицијата во првите моменти не ја сметала Лизи за главен осомничен.
Таа тврдела дека во периодот кога се случиле убиствата не била во куќата и давала различни објаснувања за тоа каде се наоѓала.
Истражителите разгледувале повеќе можни траги. Во близина на куќата бил пронајден предмет кој првично предизвикал сомнежи, но подоцна било утврдено дека немал врска со злосторството.
Полицијата испитала и други лица кои се движеле во близина на домот на семејството Борден. Некои биле приведени или испрашувани, но нивните алиби или недостигот на докази довеле до тоа да бидат исклучени од истрагата.
Сомнежите кон Лизи станувале сè поголеми
Како што истрагата напредувала, вниманието на полицијата сè повеќе се насочувало кон Лизи.
Истражителите забележале дека нејзините изјави за движењето во денот на убиствата не биле целосно усогласени. Во различни моменти давала различни објаснувања за тоа каде се наоѓала и што правела.
Дополнително, полицијата дознала дека непосредно пред убиствата таа се обидела да набави отров, но не успеала да го купи.
Неколку дена подоцна се случил уште еден настан кој дополнително ги зголемил сомнежите. Лизи била забележана како уништува дел од својата облека со палење.
Иако овие околности предизвикале сериозни сомнежи кај истражителите, директен физички доказ што би покажал дека токму Лизи ги извршила убиствата не бил пронајден.
Обвинета, но ослободена
Четири дена по убиствата, Лизи била испрашувана за случајот. Нејзините одговори дополнително ја засилиле истрагата против неа.
На 11 август 1892 година, таа била уапсена и обвинета за убиствата на нејзиниот татко и маќеа.
Судењето започнало следната година и предизвикало огромно внимание низ целата земја. Случајот бил особено необичен за јавноста во тоа време бидејќи обвинета била жена од угледно семејство, а обвинението било исклучително сериозно.
Сепак, обвинителството не успеало да обезбеди доволно докази за да се докаже нејзината вина.
По судењето, на 19 јуни 1893 година, Лизи Борден била ослободена.
Така, и покрај сомнежите што со месеци биле насочени кон неа, Лизи правно излегла како невина за убиствата.
Животот по судењето
По ослободителната пресуда, Лизи и нејзината сестра Ема го наследиле богатството на нивниот татко.
Двете сестри купиле нов дом во дел од Фол Ривер каде што Лизи претходно сакала да живее. Таму продолжиле со својот живот, далеку од местото каде што се случиле убиствата.
Неколку години подоцна, Лизи се зближила со актерката Ненси О’Нил. Нивната врска предизвикувала шпекулации, а постојат тврдења дека биле многу блиски. Ема не ја одобрувала таа врска и подоцна се иселила од заедничкиот дом.
Лизи живеела релативно мирно до крајот на животот. Починала во 1927 година, на 67-годишна возраст, по здравствени компликации поврзани со пневмонија.
До крајот на животот никогаш јавно не открила дали знаела кој ги убил нејзините родители.
Мистеријата не е решена ни по повеќе од еден век
Токму фактот што Лизи била осомничена, обвинета, но на крајот ослободена, оставил простор за бројни теории.
Со текот на годините се појавиле различни претпоставки за тоа кој би можел да стои зад убиствата. Една од теориите се занимава со можен наследник поврзан со семејството, додека други сметаат дека Лизи и Ема можеби знаеле повеќе отколку што кажале.
Постојат и други теории кои вклучуваат лица од кругот на семејството, но ниту една од нив не е потврдена како конечна вистина.
Токму затоа случајот „Лизи Борден“ останал еден од најпознатите нерешени криминални случаи во американската историја. Сега, повеќе од 130 години подоцна, приказната повторно добива големо внимание преку новата сезона на „Monster“.
