Додека здравствените системи низ светот се соочуваат со сè поголем притисок, се отвора едно сериозно прашање: што ќе се случи кога ќе почнат да недостигаат луѓето што секојдневно се грижат за пациентите? Според проценките на Светската здравствена организација, до 2030 година во светот би можеле да недостигаат околу 4,5 милиони медицински сестри.
Медицинските сестри и техничари се првите што се соочуваат со пациентите во најтешките моменти – во болници, амбуланти, итна помош и домови за стари лица. Тие се луѓето што остануваат покрај пациентите во долги ноќни смени, ги смируваат семејствата, даваат терапии, следат здравствени состојби и често носат огромен физички и психолошки товар.
Во Македонија ситуацијата не е ништо помалку загрижувачка. Според податоците на Унијата на здруженијата на медицински сестри, акушерки и стоматолошки сестри, во земјава има околу 9.200 медицински сестри, а потребни се најмалку 14.000 до 15.000. Тоа значи дека недостигаат околу 6.000 сестри, односно речиси 40 проценти од потребниот кадар.
Дополнителен проблем е тоа што голем број медицински сестри заминуваат во странство, најчесто во Германија, Словенија и Хрватска, каде што добиваат повисоки плати, подобри услови за работа и поголеми можности за професионален развој.
Светските анализи покажуваат дека професијата станува една од најдефицитарните во здравството. Иако во светот има околу 29 милиони медицински сестри и повеќе од 2 милиони акушерки, растечките потреби на населението, стареењето на кадарот и миграцијата создаваат огромен притисок врз системите.
Во реалноста, тоа значи дека помал број медицински работници треба да се грижат за сè поголем број пациенти. Кога недостига кадар, смените стануваат потешки, одморите се ограничуваат, а ризикот од професионално прегорување е сè поголем.
Платите дополнително ја влошуваат состојбата. Во Македонија, според податоците на Фондот за здравствено осигурување, основната нето-плата на медицинска сестра со средна стручна подготовка во 2025 година изнесувала околу 31.934 денари, што е значително под просечната плата во државата.
Во меѓувреме, богатите земји сè повеќе зависат од увоз на здравствен кадар. Во многу европски држави и во САД, медицинските сестри добиваат далеку повисоки примања, што дополнително ги мотивира здравствените работници од помалите земји да ја напуштаат татковината.
Експертите предупредуваат дека ако не се подобрат условите за работа, безбедноста, платите и можностите за напредување, здравствените системи ќе се соочат со уште подлабока криза.
Меѓународниот ден на медицинските сестри, кој се одбележува на 12 мај, оваа година повторно ја отвори дебатата за вистинската вредност на професијата што стои зад секој спасен живот. Здравството можеби се мери преку болници, апарати и буџети, но неговата вистинска сила останува во луѓето што секој ден стојат покрај пациентите – без разлика дали е ден, ноќ, викенд или празник.
