На 9 ноември 1944 година, Велес го дочека долго очекуваниот ден на слободата. По години окупација, отпор и тешки воени настани, градот бил ослободен од здружените партизански сили на Народноослободителната војска, а датумот останал длабоко врежан во историската меморија на велешани.
Патот до ослободувањето не бил лесен. Во текот на Втората светска војна, Велес бил под бугарска окупација од април 1941 година. Во градот и неговата околина се развивал народноослободителниот отпор, а партизанските единици изведувале акции и диверзии против окупаторските сили и нивните комуникации.
Особено значајна била борбата за контролата врз железничките и патните правци околу Велес, кои имале големо стратешко значење. Во септември 1944 година, по повлекувањето на бугарската војска, во регионот повторно се засилиле воените дејства. Германските сили подоцна повторно навлегле во градот, што дополнително ја отежнало ситуацијата.
Тешки борби пред конечната слобода
Подготовките за ослободување на Велес биле дел од пошироките завршни операции на Народноослободителната војска во Македонија. На 7 ноември 1944 година, единиците на 42-та Народноослободителна дивизија пристигнале во велешкиот регион по тежок принуден марш преку планината Караџица.
Следниот ден започнал нападот за ослободување на градот, поддржан и од артилериски оган на Артилериската школа при Генералштабот на Македонија. Партизанските сили навлегле во Велес, каде што започнале жестоки улични борби. Судирите продолжиле и на 9 ноември, кога како засилување пристигнале и делови од 41-та и 50-та дивизија.
На крајот, здружените сили успеале да го ослободат градот. Во борбите учествувале и партизанските одреди „Димитар Влахов“ и „Трајче Петкановски“, како и борците од 8-та Велешка народноослободителна бригада, кои имаат посебно место во локалното историско сеќавање.
Денот кога започнал нов период за Велес
Ослободувањето на 9 ноември 1944 година не било само воен настан. Во попладневните часови истиот ден била одржана и првата свечена седница на Народноослободителниот одбор на градот Велес, со што започнал нов период во организирањето на локалната власт.
Денес, 9 Ноември се одбележува како Ден на Општина Велес. Со положување цвеќе пред спомениците на народните херои, свечени академии и други пригодни настани, градот им оддава почит на борците кои учествувале во Народноослободителната и антифашистичката борба.
Ослободувањето на Велес е потсетник на тешките години низ кои поминал градот, на отпорот на неговите жители и на жртвите дадени за слободата. Затоа 9 Ноември не е само датум во календарот, туку ден кој сведочи за еден од најзначајните моменти во историјата на Велес.
