Електронски попис на населението, базиран на користење регистри од повеќе државни институции и фокусиран исклучиво на резидентното население, е моделот што се планира за следното пребројување во земјава, десет години по пописот во 2021 година.
Ова го истакна директорот на Државен завод за статистика на Северна Македонија, Дејан Станков, кој посочи дека подготовките веќе се започнати и дека целта е првиот целосно електронски попис да се реализира во периодот 2030–2031 година.
Според најавите, пописот ќе се спроведува преку вкрстување на податоци од административни извори, наместо класично теренско анкетирање. Тоа значи користење на бази од повеќе институции и градење статистички систем базиран на регистри на население.
Станков нагласи дека ќе се користат податоци од различни административни извори, вклучително и витална статистика како родени, починати и миграции, при што дел од податоците доаѓаат од Министерството за внатрешни работи. Сепак, тој призна дека овие регистри имаат одредени слабости, особено поради тоа што граѓани кои се иселуваат често не го одјавуваат резидентниот статус.
Во процесот ќе се применуваат статистички методи за корекција и прочистување на податоците, со цел да се добие попрецизна слика за реалното резидентно население во државата.
Министерот за дигитална трансформација, Стефан Андоновски, исто така порача дека електронскиот попис е владин приоритет и дека подготовките треба да започнат навреме за да се исполнат европските стандарди, кои предвидуваат попис на секои десет години според насоките на Евростат.
Еден од клучните аспекти на новиот модел е дека ќе се евидентира исклучиво резидентното население, односно граѓаните кои живеат во државата, во согласност со препораките на Уставниот суд. Тоа значи дека нерезидентното население, кое живее во странство, нема да биде посебно опфатено како категорија, како што беше случај во претходниот попис.
Темата за електронски попис повторно се актуализира по пописот во 2021 година, кој беше предмет на различни критики и политички реакции, меѓу кои и од опозицијата која тогаш најавуваше модел базиран целосно на електронски систем.
Покрај пописот, државата паралелно развива и нови дигитални услуги. На националниот портал uslugi.gov.mk се воведени нови електронски обрасци за дипломирани студенти, магистри и доктори на науки, со што се скратува времето за административни процедури од околу 10 минути на само неколку минути, благодарение на автоматско пополнување со податоци од државните бази.
Според властите, овие дигитални реформи се дел од поширока стратегија за зголемување на ефикасноста на јавната администрација и подготовка за идни системи како електронскиот попис, кој се очекува да претставува значајна промена во начинот на прибирање и обработка на статистички податоци во земјата.
