Лекот кој јавноста најчесто го поврзува со еректилната дисфункција можеби има уште една, сосема поинаква потенцијална медицинска примена.
Научници од Институтот „Вајцман“ во Израел откриле механизам преку кој силденафилот, активната состојка на Вијаграта, би можел да влијае врз способноста на канцерогените клетки да се шират во други делови од организмот.
Резултатите од истражувањето се објавени во научното списание „Cancer Research“, а откритието е особено интересно поради начинот на кој лекот влијае врз метаболизмот на холестеролот во клетките.
Важно е, сепак, веднаш да се нагласи дека станува збор за рана научна работа. Силденафилот во моментов не е докажан лек против рак и не треба да се смета за терапија за спречување или лекување на метастази кај луѓето.
Што откриле научниците?
Истражувачите се фокусирале на ензимот PDE5a, кој го блокира силденафилот.
Кога овој ензим е блокиран, во клетките се зголемува нивото на молекулата cGMP. Потоа cGMP се поврзува со протеинот NPC1, кој има важна улога во транспортот на холестеролот низ клетката.
Според истражувањето, оваа промена влијае врз начинот на кој холестеролот се движи низ клеточните структури.
Како резултат, дел од холестеролот останува задржан во лизозомите и станува помалку достапен за клетките.
А токму холестеролот е важен ресурс за клетките кои се одвојуваат од примарниот тумор и се обидуваат да преживеат и да се населат во други органи.
Со ограничување на пристапот до холестеролот, научниците забележале намалување на способноста на канцерогените клетки да мигрираат и да создаваат метастази во експерименталните модели.
Ефектот бил забележан во повеќе експерименти
Истражувањето не се темелело само на еден лабораториски експеримент.
Научниците користеле повеќе експериментални модели на рак кај глувци, како и клеточни култури добиени од човечки пациенти.
Во тие услови било забележано дека силденафилот може да го ограничи движењето на канцерогените клетки и нивното ширење кон други делови од организмот.
Особено внимание привлекла комбинацијата со статини – лекови кои се користат за намалување на холестеролот.
Идејата зад оваа комбинација е различна од она што го прави секој лек одделно.
Според истражувачите, силденафилот може да го ограничи пристапот до дел од веќе присутниот холестерол во клетката, додека статините го намалуваат создавањето нов холестерол.
Со комбинирање на двата механизми, научниците забележале дополнителен ефект во експерименталните модели.
Што покажале податоците кај луѓето?
Истражувањето не се ограничило само на лабораториски тестови.
Научниците анализирале и здравствени податоци собрани во текот на околу две децении од приближно пет милиони членови на израелската здравствена служба „Клалит“.
При анализата било забележано дека пациентите со рак кои претходно користеле силденафил имале подобра стапка на преживување.
Дополнителна поврзаност била забележана кај пациентите кои користеле и статини.
Но токму тука е неопходна голема внимателност при толкувањето на резултатите.
Овие податоци потекнуваат од здравствени записи и сами по себе не можат да докажат дека силденафилот е причината поради која пациентите живееле подолго.
Можно е да постојат и други фактори кои влијаеле врз резултатите.
Затоа научниците не можат врз основа на оваа анализа да кажат дека Вијаграта го спречува или го успорува ракот кај луѓето.
Најважниот дел од истражувањето допрва следува
Иако резултатите се интересни, силденафилот сè уште не е докажан како антиканцероген лек.
Досега не е спроведено рандомизирано клиничко испитување во кое пациенти заболени од рак би добивале силденафил како дел од терапијата, а резултатите би се споредувале со група пациенти кои не го примаат.
Без такви клинички испитувања не може да се утврди дали механизмот забележан во лабораторијата и кај животните навистина ќе има ист ефект кај луѓето.
Тоа е клучната разлика меѓу ветувачки лабораториски резултат и докажана медицинска терапија.
Научниците сепак сметаат дека откритието заслужува понатамошно истражување, особено затоа што станува збор за веќе познат лек чии дејства кај луѓето се добро проучени.
Следниот важен чекор би бил клиничко испитување кое ќе покаже дали механизмот забележан во експериментите може да се претвори во вистинска медицинска корист за пациентите со рак.
До тогаш, резултатите треба да се гледаат како интересен научен наод и можност за идни истражувања, а не како доказ дека Вијаграта може да го лекува ракот или да го спречи неговото ширење.
Со други зборови, научниците можеби откриле неочекувана трага која вреди дополнително да се истражува, но од лабораториски резултат до вистинска терапија за пациенти има уште долг пат.
