По повеќе од десет години тивко движење околу нашата планета, еден стар сателит на NASA се подготвува за своето последно патување – враќање кон Земјата. Вселенското летало, тешко околу 600 килограми, наскоро ќе навлезе во атмосферата каде што најголемиот дел од неговата конструкција ќе изгори поради екстремно високите температури. Иако ваквите вести понекогаш звучат загрижувачки, научниците нагласуваат дека ризикот за луѓето на Земјата е речиси непостоечки.
Станува збор за сателитот Van Allen Probe A, кој беше лансиран во август 2012 година како дел од научната мисија за истражување на вселенската средина околу Земјата. Заедно со својата „близначка“ сонда, леталото имаше задача да ги проучува таканаречените Van Allen radiation belts – региони исполнети со високоенергетски честички кои се задржуваат во магнетното поле на нашата планета.
Овие појаси имаат огромно значење за заштитата на Земјата, бидејќи делуваат како природен штит од опасното зрачење кое доаѓа од Сонцето и од длабоката вселена. Податоците што ги собираа сондите помогнаа научниците подобро да го разберат т.н. „вселенско време“ – појави кои можат да влијаат врз функционирањето на сателитите, комуникациските системи и дури врз безбедноста на астронаутите.
Иако мисијата првично беше планирана да трае само околу две години, двете сонди продолжија да работат многу подолго од очекуваното. Тие собираа вредни научни податоци сè до 2019 година, кога беа исклучени поради трошење на горивото.
По завршувањето на мисијата, Van Allen Probe A продолжи да кружи околу Earth. Но со текот на времето неговата орбита почна постепено да се намалува. Причината е слабиот, но постојан отпор што го создаваат горните слоеви на атмосферата, кој постепено ги „влече“ сателитите кон Земјата.
Во последните години овој процес се забрза поради засилената сончева активност. Кога Сонцето е поактивно, атмосферата на Земјата се проширува и создава поголем отпор за објектите што се движат во ниската орбита.
Првичните пресметки на научниците покажуваа дека сателитот ќе остане во орбитата најмалку до 2034 година, но поради новите услови неговото враќање кон атмосферата ќе се случи неколку години порано.
И покрај тоа што леталото тежи околу 600 килограми, огромниот дел од неговата структура ќе изгори при повторното влегување во атмосферата. Само неколку мали делови направени од поцврсти материјали би можеле да ја преживеат екстремната топлина.
Според проценките на NASA, шансата некој човек на Земјата да биде погоден од евентуален фрагмент е околу 1 спрема 4.200 – ризик што научниците го сметаат за исклучително мал.
Дополнително, географијата на планетата значително ја намалува опасноста. Околу 71 процент од површината на Earth е покриена со океани, што значи дека доколку некои остатоци ја преживеат атмосферата, најверојатно би паднале во вода или во слабо населени подрачја.
Иако ваквите настани понекогаш привлекуваат големо внимание, враќањето на стари сателити во атмосферата е сосема нормален дел од животниот циклус на многу вселенски мисии. За научниците, повторното влегување на „Ван Ален Сонда А“ претставува природно и симболично завршување на една успешна мисија која значително придонесе за подобро разбирање на вселенската средина околу нашата планета – знаење што ќе им помогне на идните вселенски мисии да бидат побезбедни и поефикасни.
