ПРВ.мк
Наука/Технологија

Ново ледено доба во Европа? Научниците предупредуваат што би значел колапсот на атлантските струи за Балканот

Ново ледено доба во Европа? Научниците предупредуваат што би значел колапсот на атлантските струи за Балканот

Можен колапс на големиот систем на океански струи во Атлантикот би можел значително да ја промени климата во Европа, но последиците не би биле исти во сите делови од континентот.

Додека северна Европа би можела да се соочи со изразено заладување, за Балканот едно од најважните прашања би било што ќе се случи со врнежите, сушите и расположливите количества вода.

Во центарот на научните анализи е Атлантската меридионална превртена циркулација – АМОК, огромен систем на океански струи кој носи топла вода од тропските предели кон северниот Атлантик.

Кога водата стигнува на север, таа се лади, станува погуста и тоне, а потоа повторно се движи кон југ низ подлабоките слоеви на океанот. На овој начин системот има значајна улога во распределбата на топлината и европската клима.

Проблемот е што затоплувањето на океаните и зголемениот прилив на слатка вода од топењето на мразот можат да го отежнат тонењето на водата и да ја ослабнат циркулацијата.

Иако често се користи терминот „ново ледено доба“, научната слика е значително посложена. Евентуален колапс на АМОК не би значел дека цела Европа одеднаш ќе замрзне.

Научните модели укажуваат дека најизразено заладување би можело да се случи во северните делови на Европа, додека за Балканот важен ризик би бил намалувањето на врнежите и засилувањето на летните суши.

Истражувања на научници од Универзитетот во Утрехт и холандскиот метеоролошки институт КНМИ покажуваат дека во комбинација со глобалното затоплување, ваквото сценарио може дополнително да го зголеми испарувањето и загубата на вода.

За Македонија и останатите балкански земји тоа потенцијално би значело поголем притисок врз водоснабдувањето, земјоделството, системите за наводнување и производството на електрична енергија од хидроцентралите.

Подолгите сушни периоди би можеле да бараат и поинакво управување со акумулациите и приспособување на земјоделското производство.

Научниците, сепак, нагласуваат дека станува збор за климатски сценарија, а не за конкретна временска прогноза за Македонија или Балканот.

Слабеењето на АМОК и целосниот колапс на системот исто така не се иста работа. Според проценките на Меѓувладиниот панел за климатски промени, многу е веројатно циркулацијата да ослабне во текот на овој век, додека околу можноста и времето на евентуален целосен колапс сè уште постои значителна научна неизвесност.

За Балканот, сепак, предупредувањата повторно го отвораат прашањето колку регионот е подготвен за подолги суши, помалку достапна вода и зголемен притисок врз производството на храна и енергија.