Последните тропски глечери во Океанија забрзано исчезнуваат, а новата научна експедиција во индонезиската провинција Западна Папуа донесе предупредувачки призори кои истражувачите ги опишуваат како „планетарно уништување на забрзана снимка“. Некогаш моќните ледени покривки, опкружени со густи тропски прашуми, денес се сведени на мал дел од својата некогашна големина и, според проценките на научниците, би можеле целосно да исчезнат веќе до крајот на оваа деценија.
Најголемиот од двата преостанати глечери, локално познат како „вечниот глечер“, изгубил дури 95 отсто од својата површина од 2002 година, покажаа податоците собрани за време на двонеделната експедиција на организацијата Project Pressure. Иако претходно се предвидуваше дека глечерите ќе исчезнат веќе до 2026 година, мали делови од мразот сè уште опстојуваат, но експертите предупредуваат дека нивното целосно топење е само прашање на време.
Исчезнуваат „вечните глечери“
„Мразот ќе исчезне. Не е прашање дали, туку кога. А тоа 'кога' доаѓа многу брзо“, изјави данскиот истражувач Клаус Тајман, основач на организацијата Project Pressure, која се занимава со документирање на последиците од климатските промени.
Тропските глечери се исклучително ретки и денес постојат главно во Андите, источна Африка и Индонезија. Поради глобалното затоплување, предизвикано од емисиите на гасови од фосилни горива, тие се топат многу побрзо од повеќето други ледени маси на планетата.
Тајман признава дека призорот од исчезнувањето на „вечните глечери“ длабоко го погодил:
- „Можеби звучи чудно да се има емотивна реакција кон нешто што не е живо, но додека се враќав во кампот по снимањето, се расплакав.“
- „Земаме нешто што ја симболизира вечноста и го уништуваме за само неколку генерации“, додаде тој.
Тешки услови за истражување
Експедицијата беше спроведена во многу тешки услови. Планината се наоѓа во оддалечен и политички нестабилен дел на островот Нова Гвинеја, каде со децении траат конфликти и обвинувања за кршење на човековите права откако Индонезија ја презеде контролата над таа територија во 1963 година.
Тимот истражувачи, придружуван од војници и локални водичи, користел дронови, сателитски системи и фотограметрија за да направи прецизен 3D модел на планината и на преостанатите глечери.
Научниците направија загрижувачки снимки
Речиси непрекинатата дождлива клима и густата облачност ја отежнуваа работата на истражувачите, кои имаа многу малку можности за квалитетно снимање.
„Планините ве прават скромни бидејќи не можете да го контролирате времето. Но, истовремено е речиси несфатливо дека човештвото успеа да ги промени климатските системи на целата планета“, вели Тајман.
Според студијата на индонезиските научници објавена минатиот месец, глечерите во Папуа изгубиле 97 отсто од својата ледена маса меѓу 1980 и 2024 година. Четири од шесте некогашни глечери веќе целосно исчезнаа, додека преостанатите два би можеле да исчезнат до крајот на деценијата.
Научниците предупредуваат дека топењето на овие глечери не е само симболично губење. Глобалното затоплување веќе ја подигна просечната температура на планетата за околу 1,4 степени во споредба со прединдустрискиот период, што има сериозни последици по водните ресурси, земјоделството и животот на милиони луѓе ширум светот.
Дополнителен проблем претставува и феноменот Ел Нињо, кој носи повисоки температури и дополнително го забрзува топењето на мразот. Научниците предупредуваат дека нов силен Ел Нињо би можел повторно да го погоди регионот веќе оваа година.
