Нова тектонска плоча можеби во моментов се формира под јужниот дел на Африка. Истражувачи од Универзитетот во Оксфорд зедоа примероци од гасови од осум замбиски термални извори и открија изотопи на хелиум кои потекнуваат директно од обвивката на Земјата (мантијата). Овој единствен геохемиски сигнал сугерира дека Земјината кора е пукната сè до обвивката во подрачјето на раседот Кафуе.
Меурчињата гас од термалните извори во Замбија го дадоа првиот геохемиски доказ дека под јужна Африка се раѓа нова тектонска плоча.
Првиот доказ за настанокот на новата тектонска плоча
Со децении геолозите сомневаат дека под раседот Кафуе се крие силна подземна активност. Оваа голема пукнатина во тлото на Замбија има специфичен релјеф, гравитациски аномалии и високи температури. Сепак, сеизмичката активност во тоа подрачје останува релативно слаба, а досега немаше ниту директни хемиски докази кои би ги потврдиле претпоставките на истражувачите.
Според студијата објавена во списанието „Frontiers in Earth Science“, тимот од Оксфорд собрал примероци од гасови на осум локации во Замбија. Шест локации се наоѓале во самиот расед, додека две надвор од него служеле како контролни примероци.
- Клучен налаз: Односот на хелиум-3 измерен во подрачјето на раседот бил за повеќе од седум пати поголем од вообичаените вредности во Земјината кора. Овој изотоп не може да потекнува ниту од атмосферата, ниту само од кората.
Овој вишок на хелиум-3 претставува непогрешлив показател за присуство на материјал од обвивката на Земјата. Тоа значи дека флуидите се подигнуваат од длабочина меѓу 40 и 160 километри под површината. Наспроти тоа, двете локации надвор од раседот не покажале никаков траг од материјал од обвивката, што потврдува дека пукнатината ја пробила целата литосфера.
Карактеристики на раседот Кафуе
Раседот е голема пукнатина во Земјината кора која предизвикува спуштање на тлото. Со текот на времето тој може да прерасне во граница меѓу тектонските плочи, но многу вакви процеси згаснуваат пред да дојде до конечно раздвојување на континентот.
Должина од 2.500 километри: Раседот Кафуе се протега од Танзанија сè до Намибија. Неговата геолошка структура е специфична бидејќи раседите се порамнети со околните океански гребени, што ја намалува силата потребна за континетот целосно да пукне. Токму ова го разликува од бројните претходни „неуспешни“ раседи во светот.
Огромен економски и енергетски потенцијал
Во првите фази на активниот расед се ослободуваат гасови кои со милиони години биле заробени во карпите. Оваа континентална пукнатина со себе носи три големи ресурси:
- Индустриски хелиум: Неговата концентрација во флуидите на раседот Кафуе достигнува до 2,3 отсто. Овој редок и стратешки важен елемент е неопходен во медицината, електрониката и вселенските технологии.
- Природен водород: Раните фази од развојот на раседот можат да ослободат чист природен водород без примеси на загадувачи.
- Геотермална енергија: Топлината од длабочините претставува огромен потенцијал за локалните економии и обновливите извори на енергија.
Истражувањето засега опфаќа само дел од раседот. Научниците повикуваат на нови земања примероци долж сите 2.500 километри. Доколку слични траги од материјал се откријат и на другите локации, теоријата за распаѓање на африканскиот континент ќе биде непобитна, додека Земјата продолжува тихо да се менува во процесите кои траат со милиони години.
