Претседателката Гордана Сиљановска-Давкова повика да се отвори пат за нов, „модерен“ закон за помилување, со кој дискреционото право на шефот на државата би се свело на минимум или целосно би се анулирало.
На научно-стручната расправа за предлог-законот, одржана на Правен факултет „Јустинијан Први“ во Скопје, таа порача дека во демократски систем не треба да има простор за арбитрарност во постапка што е чувствителна и лесно политизирана.
Помилувањето низ призма на ресоцијализација
Сиљановска-Давкова истакна дека помилувањето не треба да се оценува само според тежината на делото или висината на казната, туку според тоа дали институциите реално ја проценуваат промената и ресоцијализацијата на осудениот.
Таа предупреди и на состојбите во затворите, оценувајќи дека тие се далеку од современите европски стандарди, и посочи дека државата може да се соочи со притисоци од Совет на Европа поради третманот на лицата лишени од слобода.
Зошто е потребен нов закон?
Според претседателката, актуелниот закон е нефункционален и „не личи на закон“, особено поради бројните интервенции на Уставен суд на Северна Македонија, кој во изминатите години укинуваше или менуваше одредби.
Таа смета дека комисија во ваква постапка не може да има улога на „истражен орган“ што прибира информации од судови и институции, ниту пак да се создаваат паралелни канали на влијание.
Како да се спречи арбитрарноста?
Сиљановска-Давкова рече дека досега постапувала врз основа на предлозите на Комисијата за помилување, но отвори дилема дали тоа начело треба јасно да се вгради во новиот закон.
Во расправата ја проблематизираше и улогата на Министерство за правда на Северна Македонија, како и вклученоста на Собрание на Северна Македонија во процесот.
Дополнително, се повика и на препораките на Венецијанска комисија во однос на автентичното толкување на законите, кое според европските стандарди не треба да биде во надлежност на парламентот.
Отворена и темата за доживотен затвор
Претседателката ја отвори и дилемата за доживотниот затвор, со можност во строго ограничени случаи да се преиспита крајот на издржувањето на казната, со исклучоци за тероризам и злосторства против човештвото.
Покрај тоа, таа постави и пошироко институционално прашање – дали државата треба да донесе и посебен „закон за претседател“, кој би ја уредил функцијата во активен мандат, со јасни процедури и граници на одговорноста, наместо тие да зависат од традиција и политичка пракса.
