Можноста за повторно активирање на рафинеријата „Окта“ во Миладиновци се враќа во фокусот на домашната енергетска политика, во период кога глобалниот пазар се соочува со предупредувања за можни нарушувања во снабдувањето со дизел-гориво.
По 14 години без преработка на сурова нафта, се најавува техничка проценка на капацитетите на рафинеријата, со цел да се утврди дали постојните постројки можат повторно безбедно да бидат ставени во функција.
„Окта“ престана со преработка на сурова нафта во 2012 година, а оттогаш комплексот главно се користи за складирање и трговија со нафтени деривати.
Најавената проверка треба да покаже во каква состојба се инсталациите, дестилациските постројки, сигурносните системи и цевководната инфраструктура.
Една од главните причини за повторното разгледување на оваа можност е зависноста на Македонија од увоз на готови нафтени деривати.
Во услови на глобални ценовни промени и потенцијални прекини во меѓународниот транспорт, домашниот пазар е изложен на надворешни ризици.
Дополнително значење има продуктоводот што ја поврзува рафинеријата со Солун, кој по долгогодишни застои повторно е оспособен за транспорт на течни горива.
Сепак, евентуалната преработка на сурова нафта би барала дополнителни технички приспособувања на оваа инфраструктура.
Рестартирањето на рафинерија која не работела повеќе од една деценија претставува сложен процес што подразбира детални проверки, модернизација на опремата и исполнување на строгите безбедносни стандарди.
Посебен предизвик се еколошките барања, кои денес се значително построги во споредба со периодот кога „Окта“ последен пат преработувала сурова нафта.
За повторно производство би биле потребни вложувања во системи за филтрирање, пречистување на отпадните гасови и усогласување со европските стандарди за квалитет на горивата.
Според анализата, потребните инвестиции би можеле да изнесуваат десетици милиони евра, што го отвора прашањето за економската исплатливост на целиот проект.
Конечната одлука би зависела и од проценките на сопственикот, грчката енергетска групација „Хеленик петролеум“, односно дали очекуваните приходи од домашната преработка би ги оправдале високите трошоци за повторно активирање.
Засега нема потврдена одлука дека „Окта“ повторно ќе започне со производство на горива, ниту е определен рок за евентуално рестартирање.
Најавената техничка проценка треба да даде одговор дали Македонија има реална можност повторно да добие домашен капацитет за преработка на сурова нафта, во време кога сигурноста на снабдувањето со енергенси станува сè поважно прашање.
