Прскањето парфем на вратот е навика која ја имаат огромен број луѓе, особено затоа што на тој начин мирисот останува подолго и се чувствува поинтензивно. Сепак, во последно време на социјалните мрежи се појавија предупредувања дека одредени состојки во парфемите би можеле да имаат влијание врз хормоналниот систем.
Во едно видео, истражувачката Ана Канадас, која се занимава со истражување на ракот на Универзитетот Кембриџ, зборува за можните здравствени ефекти од долготрајната изложеност на одредени хемикалии што може да се наоѓаат во парфемите и другите козметички производи.
Канадас се повикува на преглед објавен во 2025 година во списанието „Frontiers in Toxicology“, во кој биле разгледувани потенцијалните здравствени ризици поврзани со различни состојки во козметичките производи.
Меѓу супстанциите кои се предмет на интерес се фталати, соединенија што можат да ослободуваат формалдехид и различни испарливи органски соединенија. Дел од овие супстанции се сметаат за потенцијални ендокрини нарушувачи, односно соединенија кои можат да влијаат врз дејството или рамнотежата на хормоните.
Токму ова е причината поради која научниците ја истражуваат можната поврзаност меѓу долготрајната изложеност на одредени хемикалии и различни здравствени состојби.
Канадас ги советува потрошувачите да обрнат внимание на декларациите на производите. Таа посочува дека на пакувањата често се користи општиот термин „мирис“, под кој можат да бидат опфатени различни ароматични состојки.
Според неа, хемикалиите од производите што ги нанесуваме на телото можат да стигнат во организмот преку вдишување, но и преку контакт со кожата.
Вратот особено се споменува во овие предупредувања поради тоа што кожата таму е релативно тенка и регијата е богато снабдена со крв. Сепак, ова не значи дека нанесувањето парфем на вратот автоматски доведува до здравствен проблем.
Токму тука е важна разликата меѓу потенцијалниот ризик што се истражува и научно докажана причина и последица.
Експертот за истражување на ракот, д-р Агил Ваџу Вичаксоно, посочува дека постојат одредени индикации за можна поврзаност меѓу изложеноста на одредени состојки и нарушувањата на функцијата на тироидната жлезда. Но, тој нагласува дека врската меѓу употребата на парфем и ракот на тироидната жлезда не е директно докажана.
Одредени парфеми и колонски води можат да содржат состојки како фталати, парабени и други соединенија кои се истражуваат поради нивното можно влијание врз ендокриниот систем.
Според д-р Агил, дел од овие супстанции можат да се апсорбираат преку кожата, а на изложеноста влијаат количината на производот, зачестеноста на употребата и времетраењето на контактот со кожата.
Тој, сепак, нагласува дека евентуалните ефекти од долготрајната изложеност не се нешто што се појавува веднаш и дека не значи оти секој човек кој користи парфем ќе развие здравствен проблем.
Особено внимание, според него, треба да се посвети кај групите кои се почувствителни на хормонални промени, како што се деца, адолесценти и бремени жени, како и кај лица кои веќе имаат одредени хормонални нарушувања.
За намалување на изложеноста, експертите предлагаат умерена употреба на парфеми и, доколку потрошувачите сакаат да го ограничат директниот контакт со кожата, нанесување на облеката наместо на одредени делови од телото.
Меѓутоа, друга лекарка предупредува дека не треба да се создава впечаток дека секојдневното користење парфем претставува сериозна опасност.
Д-р Ники Рамскил, лекарка од примарната здравствена заштита, посочува дека некои состојки во мирисите навистина покажале хормонални или токсични ефекти во лабораториски истражувања. Но, во таквите експерименти често се користат концентрации кои се значително повисоки од оние на кои луѓето вообичаено се изложени во секојдневниот живот.
Таа посочува дека лабораториските резултати не можат автоматски да се претворат во заклучок дека истиот ефект ќе се појави кај луѓето при нормална употреба на парфем.
Особено важно е што, според неа, во моментов нема доволно квалитетни докази кои покажуваат дека самото прскање парфем на вратот предизвикува рак на тироидната жлезда.
Затоа, тврдењето дека парфемот на вратот директно предизвикува неплодност или рак треба да се земе со голема претпазливост. Постојат научни истражувања за одредени хемикалии и нивните потенцијални ефекти врз хормоналниот систем, но тоа не е исто што и докажана причинско-последична врска со ракот или неплодноста кај луѓето.
За повеќето луѓе, умереното користење парфем се смета за нискоризична навика. Сепак, доколку некој сака да ја намали изложеноста на одредени состојки, може да избира производи со јасно наведени состојки и да избегнува прекумерна и многу честа употреба.
Најважно е ваквите здравствени тврдења да се разликуваат од научно потврдените факти. Досегашните податоци не покажуваат дека обичното нанесување парфем на вратот само по себе предизвикува рак на тироидната жлезда, додека истражувањето на потенцијалните долгорочни ефекти на одредени хемиски состојки продолжува.
