Кон крајот на летото 1987 година, тогашна Југославија беше погодена од една од најголемите економски и политички афери во својата историја. Во центарот на вниманието се најде „Агрокомерц“ од Велика Кладуша, голем прехранбен гигант кој за само неколку години израсна во еден од највлијателните деловни системи во земјата.
Она што во почетокот изгледаше како случај поврзан со сомнително финансиско работење, многу брзо прерасна во политички скандал со огромни размери. Аферата не ги отвори само прашањата за работењето на една компанија, туку и за начинот на кој функционирале економијата, банките и политичките структури во тогашната држава.
„Агрокомерц“ во тој период бил далеку повеќе од обично претпријатие. Компанијата се развила во огромен деловен систем со илјадници вработени, како и голем број фабрики, производствени погони и други деловни активности.
На чело на овој моќен систем стоел Фикрет Абдиќ, контроверзна и исклучително влијателна фигура од Велика Кладуша. Тој бил познат по својата огромна деловна амбиција и по начинот на кој успеал од локално претпријатие да изгради вистински економски гигант во рамките на тогашна Југославија.
Но, зад впечатливиот раст на „Агрокомерц“ постепено почнале да се појавуваат сериозни финансиски проблеми.
Мениците што го разнишаа моќниот систем
Во јавноста се појавиле информации дека „Агрокомерц“ користел меници без покритие за обезбедување готови средства и одржување на огромниот деловен систем.
Станувало збор за финансиски инструменти преку кои компанијата преземала обврски за плаќање иако зад нив немало доволно реални средства. На тој начин, според информациите што излегле во јавноста, се создавала финансиска конструкција која можела да функционира сè додека постоела доверба и додека системот успевал да обезбедува нови средства.
Но, „Агрокомерц“ не бил мала компанија која работела изолирано и без влијание врз останатиот дел од економијата.
Напротив, станувало збор за гигант кој бил поврзан со банки, институции и политички структури низ целата земја. Токму затоа, кога аферата избила во јавноста, последиците многу брзо ги надминале границите на самото претпријатие.
Истрагите започнале да се шират, а случајот предизвикал жестоки политички расправи. Особено силно бил погоден политичкиот врв на Социјалистичка Република Босна и Херцеговина.
Сè се случувало во исклучително чувствителен период за Југославија. Земјата веќе се соочувала со сериозна економска криза, висока инфлација и сè подлабоки политички несогласувања меѓу републиките и различните политички структури.
Во такви услови, аферата „Агрокомерц“ станала симбол на проблемите што се насобирале во југословенскиот економски систем.
Во скандалот се најде и едно од најмоќните политички имиња
Еден од најпознатите политичари чие име било директно погодено од аферата бил Хамдија Поздерац, тогаш еден од највлијателните босанскохерцеговски политичари.
Скандалот сериозно ја разнишал неговата политичка позиција и кариера. Случајот станал дел од поширока политичка пресметка и отворил низа прашања за односите меѓу економските центри на моќ и политичкото раководство.
Сепак, вистинската политичка позадина на аферата, степенот на одговорност на различните актери и односите меѓу нив и понатаму останале предмет на бројни историски толкувања и дебати.
Аферата „Агрокомерц“ со текот на времето добила многу пошироко значење од едно финансиско прашање. Таа стана еден од највпечатливите примери за слабостите и противречностите на економскиот и политичкиот систем на доцна Југославија.
Само неколку години подоцна, Фикрет Абдиќ повторно ќе се најде во центарот на политичкиот живот. На првите повеќепартиски избори во Босна и Херцеговина во 1990 година, тој освоил повеќе гласови од Алија Изетбеговиќ. Сепак, по внатрепартиски договор во СДА, Абдиќ му го препуштил местото претседавач со Претседателството на Босна и Херцеговина на Изетбеговиќ, со што тој фактички станал прв човек на републиката.
Така, човекот чиј деловен систем само неколку години претходно ја потресувал цела Југославија повторно се најде во самиот врв на политичките случувања.
Аферата „Агрокомерц“ затоа остана запаметена не само по финансиските злоупотреби и мениците без покритие, туку и по огромниот политички потрес што го предизвика во период кога југословенскиот систем веќе се соочуваше со сериозни и длабоки проблеми.
