Професионалните возачи на камиони од земјите на Западен Балкан најавуваат голем протест на границите со Европската Унија на 14 септември, откако не успеале да постигнат решение со европските институции околу ограничувањето на нивниот престој во Шенген-зоната.
Претседателот на српското Здружение на транспортери „Меѓународен транспорт“, Неѓо Мандиќ, изјавил дека транспортерите немаат намера да се откажат од најавената блокада. Според него, професионалните возачи сметаат дека сегашните правила сериозно го отежнуваат нивното работење и бараат посебен третман поради специфичноста на нивната професија.
Мандиќ најавил дека на 14 септември ќе бидат блокирани товарните терминали и железничките терминали за полуприколки, како дел од протестот на транспортниот сектор.
Причината за незадоволството е поврзана со правилото според кое лицата кои не се државјани на земјите од ЕУ можат да престојуваат во Шенгенскиот простор најмногу 90 дена во период од 180 дена, доколку немаат друг основ за подолг престој.
За професионалните возачи ова правило претставува особено голем проблем, бидејќи нивната работа подразбира чести и долготрајни патувања низ земјите од Шенген-зоната.
Од Европската комисија, сепак, засега нема најава дека правилото ќе биде променето.
Портпаролот на Европската комисија, Маркус Ламерт, изјавил дека Европската Унија е свесна за проблемот со кој се соочуваат одредени професионалци од трети земји, но дека правилото за престој нема да биде променето поради најавениот протест.
Според него, во ЕУ постои свест дека одреден број професионалци од земји надвор од Унијата, кои не се прекугранични работници, имаат потреба од пристап до Шенгенскиот простор подолг од 90 дена во рамките на период од 180 дена. Сепак, европските институции засега не планираат промена на постојните правила.
Токму ова предизвика дополнително незадоволство кај транспортерите.
Мандиќ порача дека според нивните информации, ЕУ признава дека професионалните возачи имаат специфични потреби и дека им е потребен подолг престој, но дека конкретни чекори за решавање на проблемот не се преземени.
„Не можеме повеќе да чекаме“, е пораката што ја упати претседателот на здружението.
Проблемот дополнително се усложнил со воведувањето на електронскиот Систем за влез/излез (EES) на границите на земјите од Шенген кон земјите од Западен Балкан.
Според информациите во текстот, на 12 октомври 2025 година земјите од Шенгенскиот простор започнале со електронска автоматска регистрација на возачите на камиони кои ги минуваат границите.
Пробниот период за електронската примена на системот траел до 10 април, по што започнала целосната имплементација на системот.
Со електронското регистрирање, многу полесно се следи колку време одредено лице престојувало во Шенген-зоната. Тоа значи дека возачите кои ќе го надминат дозволениот период од 90 дена може да се соочат со последици поради пречекорување на дозволениот престој.
Според информациите што ги пренесува „Данас“, во случаи кога возач ќе го надмине дозволениот период, може да биде вратен во земјата на живеење, додека товарното возило и стоката може да останат на местото каде што биле во моментот кога било утврдено пречекорувањето.
Токму ваквата можност предизвикува сериозна загриженост кај транспортниот сектор, бидејќи последиците не се однесуваат само на возачите, туку потенцијално можат да влијаат и врз текот на транспортот и испораката на стоката.
Транспортерите од Западен Балкан затоа бараат решение кое ќе ги земе предвид специфичните услови под кои работат професионалните возачи. Тие сметаат дека нивното постојано движење низ земјите од Шенген не треба да се третира на ист начин како туристичкиот или приватниот престој.
Од друга страна, Европската комисија засега останува на ставот дека постојното правило ќе продолжи да важи.
Доколку најавената блокада биде реализирана на 14 септември, тоа би можело да предизвика сериозни нарушувања во товарниот сообраќај на границите меѓу земјите од Западен Балкан и Европската Унија, особено ако бидат опфатени поголем број гранични и железнички терминали.
Засега останува неизвесно дали во наредните денови ќе биде постигнат договор меѓу транспортерите и европските институции. Возачите, според најавите, остануваат на своето барање за промена на правилата, додека од Брисел порачуваат дека ограничувањето од 90 дена во рамките на 180 дена засега останува во сила.
