Идејата за повторно воведување задолжителна воена служба во Србија би можела да не се реализира доколку новата политичка структура ја спроведе својата програма за реформи во одбранбениот систем. „Студентската листа“, која според објавените резултати освоила мнозинство на парламентарните избори, предвидува шестмесечна доброволна воена служба, додека задолжителното служење војска, за кое се залагаше претходната влада, воопшто не е наведено во нејзиниот план.
Како што пишува српски „Блиц“, програмата опфаќа значајни промени во функционирањето на армијата, зголемување на примањата на војниците, поволни станбени кредити, модернизација на воената опрема, но и повторно отворање на неколку чувствителни случаи поврзани со смртни настани во српскиот одбранбен систем.
Шест месеци доброволна служба и месечен надомест
Една од главните идеи е преку доброволна воена служба, во траење од шест месеци, секоја година да се привлечат околу 3.000 млади луѓе. За време на служењето, доброволците би добивале најмалку 20.000 динари месечно, а периодот поминат во војска би им се пресметувал во работниот стаж.
Планот предвидува дека од 25 до 30 проценти од оние кои ќе ја завршат доброволната служба би можеле да продолжат како професионални војници и да станат дел од редовниот состав на армијата.
Предвидено е и формирање активна резерва од 3.000 резервисти, кои би имале постојани договори и би можеле да бидат ангажирани до 45 дена годишно.
За нив се планирани редовни примања, дневен надомест за ангажман на терен од околу 5.000 динари, дополнителен надомест во висина од пет до десет проценти или таканаречена „тринаесетта плата“. Дополнително, би имале и одредени бенефиции доколку се вработени во државните служби.
Повисоки плати и субвенционирани кредити за војниците
Во програмата како приоритет е наведено зголемување на основните плати на припадниците на српската армија. Покрај тоа, би биле воведени посебни додатоци за дежурства, ноќна работа и извршување опасни задачи.
Промени се предвидени и кај теренските надоместоци, кои според планот би се исплаќале во целосен дневен износ, наместо да бидат ограничени или намалени.
Една од поважните мерки се однесува на станбеното прашање. На сите припадници на армијата би им биле достапни државни станбени кредити со субвенционирана каматна стапка од еден до два проценти, со што би им се олеснило решавањето на станбениот проблем.
Планираат нов систем за воздушна одбрана – SOVA 24
Голем дел од програмата е посветен и на модернизацијата на воената опрема, особено на противвоздушната одбрана. Предвидено е воспоставување интегриран повеќеслоен систем за заштита на целата територија на Србија, кој би го носел името SOVA 24.
Според планот, системот би бил составен од три одбранбени слоја со различен дострел. Краткиот слој би покривал растојанија од 20 до 30 километри, средниот од 30 до 100 или 170 километри, додека долгиот би имал дострел од 170 до 300 километри.
Во програмата се предвидува и модернизација на воената авијација, но со строго контролирано финансирање и јасно утврдени приоритети. Целта е да се обезбеди постојана борбена готовност и можност за брза реакција во случај на потреба.
Планирани се и промени во наменската индустрија. Фабриките што произведуваат воена опрема би требало да се трансформираат во таканаречени „паметни фабрики“, а во соработка со техничките факултети би бил основан Национален центар за воена електроника.
Повторно отворање на случаите од Топчидер, падот на хеликоптерот и воената вежба
Посебно внимание во програмата е посветено на случаите од минатото кои со години предизвикуваат интерес и отвораат прашања за одговорноста во рамките на српскиот одбранбен систем.
„Студентската листа“ најавува повторно разгледување и разјаснување на околностите околу смртта на гардист во Топчидер во 2004 година, падот на воениот хеликоптер Mi-17 во 2015 година, како и смртта на водник за време на воената вежба „Муњевити удар“ во 2021 година.
Дополнително, предвидена е детална истрага за масовното напуштање на армијата од страна на воениот персонал во 2017 година. Со истрагата би требало да се утврди кои биле причините за одливот на кадарот, но и дали постои индивидуална дисциплинска или кривична одговорност кај одредени лица.
Нова комисија за корупцијата во воената индустрија
Промени се најавуваат и во контролата на производството, набавката и извозот на оружје. Програмата предвидува формирање независна меѓуресорска комисија при Владата, која би ги испитувала можните нерегуларности, злоупотреби и корупција во овој сектор.
Во документот се наведува и дека компанијата „Југоимпорт СДПР“ би требало да се врати на својата основна дејност, односно трговијата со оружје.
На крајот, предвидена е и посилна цивилна и демократска контрола врз целиот одбранбен систем. Надзорот би го спроведувале Владата, Собранието, Заштитникот на граѓаните и Комесарот за информации.
Според програмата, на раководните позиции во одбранбениот систем би требало да бидат поставени исклучиво професионални и бескомпромисни кадри.
Со ваквиот план се предлага поинаков пристап кон регрутирањето и функционирањето на српската армија, при што доброволната воена служба би имала централна улога, наместо задолжителниот модел за кој се залагаше претходната власт.
