Бугарија подготвува значајни промени во начинот на кој функционира пазарот на брзи и потрошувачки кредити. Целта на новите правила е да се засили заштитата на граѓаните, да се намали ризикот од прекумерно задолжување и да се спречат практики кои можат да ги доведат потрошувачите во заблуда.
Бугарската Влада на 27 август го одобри предлог-законот за потрошувачки кредит, но тој сè уште не е конечен. Предлогот треба да помине низ собраниската процедура, при што е можно одредени одредби да бидат изменети пред евентуалното усвојување.
Една од најзначајните новини што се предлага е забрана за непобарани кредити.
Тоа би значело дека кредитните компании нема да можат самостојно да им испраќаат на граѓаните однапред одобрени кредитни картички доколку тие претходно не побарале таков производ.
Со новите правила би се ограничила и можноста за еднострано зголемување на лимитите на кредитните картички или на дозволеното пречекорување. За вакви промени би била потребна претходна согласност од корисникот.
Предлог-законот предвидува и забрана за однапред штиклирани полиња во формуларите. Со тоа би требало да се спречи потрошувачите без доволно јасно сознание да се согласат со дополнителни услуги или трошоци.
Построги проверки пред одобрување заем
Со новата регулатива се зголемува и одговорноста на кредиторите при проценката на финансиската состојба на клиентите.
Пред да одобри заем, кредиторот ќе треба да процени дали потрошувачот реално може да ги исполнува обврските што произлегуваат од кредитот.
Една од целите е да се намали можноста лица кои веќе имаат финансиски потешкотии да земаат нови кредити за да ги покриваат претходните долгови.
Ова особено се однесува на пазарот на брзи кредити, каде што често се користат пораки со кои се нагласува дека парите можат да се добијат за неколку минути, без сложена документација или со минимални услови.
Ќе има промени и кај автоматското одобрување
Новите правила се однесуваат и на онлајн кредитите, каде што одлуките често се носат со помош на автоматизирани системи.
Доколку проценката на кредитоспособноста се врши преку автоматизирана обработка на податоци, клиентот треба да биде информиран дека таков систем е користен.
Во одредени ситуации би требало да постои можност одлуката да биде разгледана од човек и, доколку е потребно, повторно да биде проценета.
Рекламите за кредити под поголема лупа
Построги правила се предлагаат и за начинот на кој кредитите се рекламираат.
Рекламните пораки треба да бидат јасни и да не создаваат погрешна претстава кај граѓаните за условите и последиците од задолжувањето.
Особено внимание се посветува на рекламите кои оставаат впечаток дека земањето кредит автоматски ќе ја подобри финансиската состојба на потрошувачот.
Со ваквите ограничувања се сака кредитите да не се претставуваат како едноставно решение или „лесни пари“, туку како финансиска обврска која мора да се отплати.
„Нула проценти“ не значи дека нема трошоци
Предлог-законот предвидува поголема транспарентност во однос на вистинската цена на кредитот.
Потрошувачите треба да добиваат доволно информации за да можат да ги споредуваат различните понуди и да ја видат целокупната сума што ќе треба да ја платат.
Тоа значи дека вниманието не би требало да биде насочено само кон месечната рата или рекламната порака за „ниска“ и „нула камата“.
Најважното прашање при изборот на кредит е колку пари корисникот ќе треба да врати на крајот, односно која е вкупната цена на задолжувањето.
И „Купи сега, плати подоцна“ влегува во новите правила
Промените би опфатиле и дел од услугите познати како „купи сега, плати подоцна“ или BNPL.
Овие услуги стануваат сè почести при купување мобилни телефони, електроника и други производи на рати.
За одредени вакви финансиски производи би важеле дополнителни правила за информирање на клиентите. Тие треба јасно да бидат запознаени со условите, трошоците и обврските што ги преземаат.
КЗП ќе има поголема улога
Со предложените измени се предвидува и поголема улога на Комисијата за заштита на потрошувачите во надзорот над овој пазар.
Предвидено е да постојат регистри на кредитори и кредитни посредници, а Комисијата би требало да им помага и на граѓаните кои се соочуваат со проблеми при исполнувањето на своите финансиски обврски.
Предлог-законот е поврзан со усогласувањето на бугарското законодавство со европската Директива (ЕУ) 2023/2225.
Сепак, важно е да се нагласи дека станува збор за предлог, а не за веќе стапена на сила регулатива. Документот допрва треба да помине низ парламентарна процедура и во текот на тој процес може да претрпи измени.
Доколку биде усвоен во предложената форма, новиот закон би можел значително да го промени начинот на кој во Бугарија се нудат, рекламираат и одобруваат брзите и потрошувачките кредити, со поголем акцент на информираноста на клиентите и спречувањето на прекумерното задолжување.
