Соединетите Американски Држави воведоа санкции против грчката бродска групација „Шипоил“ (Shipoil), обвинувајќи ја мрежата за одржување деловни врски со структури поврзани со Иранската револуционерна гарда, иранскиот нафтен сектор и руската таканаречена „сенчеста флота“.
Одлуката е дел од пошироките напори на Вашингтон да ги ограничи компаниите и посредниците за кои американските власти сметаат дека им помагаат на Иран и Русија да ги заобиколат меѓународните санкции и финансиските ограничувања.
Кои компании се опфатени со санкциите?
Според информациите објавени од американското Министерство за финансии, санкциите се однесуваат на мрежа составена од повеќе компании.
Меѓу нив е Shipoil Limited, со седиште во Хонгконг, како и нејзините филијали Shipoil FZCO и Ship Fuels and Trade DMCC, регистрирани во Дубаи.
Американските власти тврдат дека компаниите се контролирани од Алберто и Џорџ Цорис, а нивната основна активност е поврзана со бродскиот сектор, особено со снабдување на пловила со гориво.
Мрежата, според достапните информации, има активности и во Пиреја, едно од најзначајните пристаништа во Грција и важен центар за меѓународниот поморски транспорт.
Вашингтон тврди дека „Шипоил“ снабдувала санкционирани пловила
Американското Министерство за финансии наведува дека компании поврзани со „Шипоил“ соработувале со повеќе субјекти од иранскиот енергетски и поморски сектор.
Во тие врски, според американските наводи, биле опфатени и ирански нафтени компании, субјекти поврзани со IRISL, државната Иранска исламска бродска компанија, како и мрежа поврзана со иранскиот бизнисмен Хосеин Шамхани.
Особено внимание привлекуваат наводите дека филијали на „Шипоил“ во текот на 2026 година обезбедувале гориво за танкери за кои американските власти тврдат дека превезувале товар поврзан со иранските вооружени сили.
Во американските податоци се наведуваат и пловила кои, според Вашингтон, биле под контрола на иранската државна бродска компанија.
Со тоа, американската страна смета дека услугите за снабдување со гориво можеле да имаат значење за функционирањето на мрежите кои се предмет на санкции.
Станува збор за еднострани американски санкции
Од грчка страна е посочено дека санкциите не се воведени од Европската унија, туку еднострано од Соединетите Американски Држави.
Поради тоа, грчките власти засега сметаат дека не постои автоматска правна основа само врз основа на американската одлука да преземат домашни мерки против компаниите опфатени со санкциите.
Ова е важно бидејќи американските санкции и санкциите на Европската унија функционираат преку различни правни механизми. Компанија може да биде санкционирана од Вашингтон, без тоа автоматски да значи дека истите мерки веднаш се применуваат и во рамките на ЕУ.
Сепак, американските санкции можат да имаат сериозни практични последици за компаниите, особено доколку нивното работење зависи од американски финансиски институции, доларски трансакции или партнери кои избегнуваат соработка со санкционирани субјекти.
Зошто Вашингтон го таргетира бродскиот сектор?
САД во последните години посветуваат особено внимание на таканаречените „сенчести флоти“ – мрежи од бродови, компании и посредници кои се користат за транспорт и трговија со нафта и други стоки под санкции.
Овие мрежи често функционираат преку сложени сопственички структури, промени на знаме, посреднички компании и различни поморски услуги, што го отежнува следењето на вистинските сопственици и крајните корисници на товарот.
Во случајот со „Шипоил“, американските власти тврдат дека компаниите преку своите бродски услуги биле поврзани со субјекти од иранскиот сектор и со пловила за кои Вашингтон смета дека се дел од мрежи што го заобиколуваат санкцискиот режим.
Новите мерки затоа не се насочени само кон самите бродови или товарот, туку и кон компании кои обезбедуваат финансирање, трговски услуги, логистика и снабдување со гориво, односно активности без кои поморскиот транспорт тешко би можел да функционира.
Санкциите отвораат ново прашање за грчкиот бродски сектор
Случајот со „Шипоил“ повторно го става во фокус огромното значење на грчкиот поморски сектор во меѓународната трговија.
Грција е една од најважните поморски сили во светот, а нејзините компании и пристаништа имаат значајна улога во транспортот на енергенси и стоки.
Токму затоа американските санкции против компании поврзани со грчкиот бродски сектор можат да имаат пошироки последици, особено доколку Вашингтон продолжи да ги проширува мерките кон посредници кои, според американските проценки, им помагаат на санкционирани држави и мрежи.
Одлуката против „Шипоил“ претставува уште еден сигнал дека САД не се фокусираат само на производителите и директните трговци, туку и на целата инфраструктура што овозможува транспорт и продажба на санкционирани енергенси.
Американските власти со ваквите мерки настојуваат да го зголемат притисокот врз мрежите поврзани со Иран и Русија и да им го отежнат пристапот до меѓународниот поморски и финансиски систем.
