Доналд Трамп ја предаде контролата над три клучни командни бази во рамките на НАТО на европските држави, објави британскиот весник The Telegraph.
Велика Британија ќе ја преземе командата над Атлантската команда со седиште во Норфолк, Вирџинија, додека Италија доби одговорност за јужното крило на Алијансата со командата во Наполи. Германија и Полска ќе ја менуваат управата на Заедничката команда на силите во Брунсум, Холандија, во рамките на историско пресложување во командната структура на НАТО.
Од НАТО нагласуваат дека овој потег не е знак за американско повлекување од Алијансата, туку дел од поширока стратегија според која европските држави треба да преземат поголем дел од одговорноста за одбраната на својот континент. За прв пат, европските команданти ќе имаат водечка улога над сите три заеднички командни структури на НАТО на оперативно ниво.
Нова распределба на одговорностите Еден висок НАТО функционер изјавил за The Telegraph дека сојузниците постигнале договор за нова распределба на одговорностите, при што европските држави – вклучувајќи ги и најновите членки на Алијансата – ќе имаат значително поголема улога во военото водство.
Американскиот претседател повеќепати закануваше со намалување на улогата на САД во НАТО и отворено зборуваше за делумно повлекување на американските сили од Европа, со цел Вашингтон да се фокусира на други закани, пред сè Кина.
Трамповата реторика предизвика сомнежи дали САД навистина би интервенирале во одбрана на европските сојузници во случај на руска агресија.
Изјавите на Трамп за можноста да ја преземе контрола над Гренланд – арктичко острово кое е дел од територијата на НАТО сојузникот Данска – дополнително ја разбудија неизвесноста во Алијансата и предизвикаа една од најдлабоките кризи во нејзината историја. Во одговор на тоа, европските влади забрзано ги зголемуваат одбранбените буџети и настојуваат да покажат пред Белата куќа дека Европа сама може да ја гарантира својата безбедност.
Макрон: „ЕУ не смее да потпадне под лажна сигурност“ Францускиот претседател Емануел Макрон, долгогодишен поборник за поголема европска стратешка автономија, предупреди дека во иднина може да се појави нов „гренландски момент“. Тој нагласи дека Европската унија не смее да потпадне под лажен чувство на сигурност поради привремено смирување на тензиите околу арктичкото прашање.
Ракетна турнеја на Европа Европскиот комесар за одбрана, Андриус Кубилиус, најави „ракета турнеја“ низ Европа со цел да ги охрабри државите членки да произведуваат далекопојно оружје. Кубилиус е и еден од најгласните поддржувачи на идејата за европска воена сила од 100.000 војници, замислена како систем на одбрана кој не зависи од американската поддршка.
Сепак, адмирал Ѓузепе Каво Драгоне, претседател на Воениот комитет на НАТО, истакнува дека овие промени не значат слабеење на Алијансата, туку потврда на силната американска посветеност на НАТО.
Историски, европските членки на НАТО силно се потпирале на САД кога станува збор за планирање, командување и контрола. Врховниот сојузнички командант во Европа секогаш е Американец, кој истовремено командува и со американските сили на континентот. Тековно, таа функција ја извршува генерал Алексус Гринкевих, кој беше клучен дел од американскиот преговарачки тим за обидите да се заврши војната во Украина.
Во рамките на новите промени, САД ја презема командата над НАТО морските сили со седиште во британскиот Нортвуд. На тој начин, американските офицери го задржуваат контролата над главните воздушни, копнени и поморски команди на Алијансата, како и клучната позиција на врховен командант на сојузничките сили во Европа.
„Нашата цел е посилен НАТО“ Американскиот амбасадор при НАТО, Метју Витакер, изјави дека администрацијата на Трамп не сака да ја разгради Алијансата, туку да ја зајакне, принудувајќи ја Европа да преземе поголем товар.
– Нашата цел е посилен НАТО, не повлекување, не отфрлање на Алијансата, туку враќање на првичната идеја за сојуз од 32 силни и способни држави – заклучи Витакер.
