Унгарија се подготвува за историски чекор со кој јавноста ќе добие пристап до имињата на десетици илјади лица кои соработувале со тајните служби за време на комунистичкиот режим.
Новата унгарска влада најави дека на 4 ноември ќе биде објавена интернет-база на податоци преку која граѓаните ќе можат да пребаруваат имиња на поранешни доушници.
Во периодот од 1945 до 1989 година, комунистичките служби користеле широка мрежа соработници за следење на населението, контролирање на општеството и сузбивање на политичките неистомисленици.
Шпионирале соседи, пријатели, па дури и сопствени семејства
Дел од доушниците биле принудени на соработка преку закани и уцени, додека други прифаќале да доставуваат информации во замена за одредени привилегии.
Со децении нивните идентитети биле скриени, а пристапот до документите бил ограничен главно на истражувачи и роднини на жртвите.
Според историчарите, во архивите се споменуваат меѓу 50.000 и 60.000 лица, од кои околу десет проценти се проценува дека сè уште се живи.
„Предавници имало во секое семејство“
Миклош Киш, преживеан од унгарски логор за принудна работа и претседател на здружение на жртвите, предупредува дека објавувањето на досиејата може да донесе болни откритија.
„Луѓето ќе дознаат дека имало предавници во секое семејство, во секое соседство и на секоја улица. Но што треба сега да направиме со тоа?“, изјавил тој.
Дел од документите се уништени
Иако објавувањето се смета за важен чекор кон расчистување со минатото, историчарите предупредуваат дека многу досиеја се нецелосни.
Голем број документи биле уништени за време на востанието во 1956 година, додека други исчезнале при политичките промени во 1989 година.
Од околу 60.000 споменати лица, детални досиеја постојат за приближно 9.000. Нивното објавување е најавено за февруари, по отстранувањето на чувствителните лични податоци.
Одлуката за отворање на архивите ја донела владата на Петер Маѓар, а според анкетите наведени во извештајот, мерката ја поддржуваат повеќе од две третини од граѓаните.
Историчарите нагласуваат дека самото појавување на нечие име во архивите не ја открива целосната приказна, бидејќи дел од соработниците биле изложени на сериозни притисоци и уцени.
