Сериозен инцидент на аеродромот во Сиднеј повторно го насочи вниманието кон состојбата во австралиската контрола на летање. Два авиона на „Квантас“ на 27 јули за малку избегнале судир, а дополнителна загриженост предизвикуваат податоците за заморот кај контролорите кои биле на должност во моментот на инцидентот.
Авионот на „Квантас“ кој слетувал бил во ситуација да се приближи опасно до друг „Боинг 737“ на истата авиокомпанија. Вториот авион претходно добил дозвола да ја премине пистата, што создало опасна ситуација додека леталото за слетување се приближувало.
Инцидентот бил прв од вкупно шест случаи на опасна близина меѓу авиони регистрирани на аеродромот во Сиднеј во период од околу еден месец. Токму серијата настани предизвикала дополнително внимание кон начинот на кој се организира работата на контролорите, нивниот обем на работа и проблемот со недостигот на кадар.
Особено загрижувачки се податоците поврзани со заморот.
Од десетте контролори кои биле на должност на 27 јули, дури пет биле категоризирани како лица со висок ризик од замор. Еден бил проценет со среден ризик, еден со низок, додека кај останатите тројца не бил утврден ризик според системот за проценка.
Уште посериозна станува сликата кога ќе се погледнат само контролорите кои директно биле вклучени во инцидентот. Од тројцата, двајца биле во категоријата со висок ризик од замор, додека третиот бил проценет со среден ризик.
Според снимката што ја прегледал „Ројтерс“, по инцидентот раководителот на смената му се обратил на директорот за контрола на летање со загрижувачка забелешка.
„Утрово имаме пет лица со висок ризик од замор. Тоа е малку лудо“, рекол раководителот, според снимката.
Сепак, важно е да се напомене дека системот за управување со заморот не покажува директно дали некој контролор навистина се чувствува уморно. Наместо тоа, тој го проценува ризикот врз основа на повеќе фактори, меѓу кои се распоредот на работа и обемот на сообраќајот што треба да го следи контролорот.
Во зависност од проценката, може да бидат преземени различни мерки за намалување на ризикот. На контролорите може да им се обезбедат подолги паузи, да им се намали обемот на воздушниот сообраќај што го контролираат или да им биде дозволено порано да ја завршат смената.
Но, токму примената на овие мерки станала предмет на загриженост поради недостигот на персонал.
Синдикатот кој ги претставува контролорите предупредува дека недостигот на вработени создава дополнителен притисок врз постојниот кадар. Поголемиот број прекувремени часови, намалениот број слободни денови и зголемениот работен товар се дел од проблемите на кои предупредуваат претставниците на контролорите.
И „Airservices Australia“ потврдила дека во Сиднеј имало невообичаено висок број краткорочни отсуства во периодот од шест недели заклучно со 28 август. Тоа дополнително го отежнало обезбедувањето на доволен број луѓе за пополнување на сите оперативни смени.
Двајца австралиски инспектори за „Ројтерс“ изјавиле дека контролорите редовно можат да продолжат со работа и кога системот ги означува како високоризични поради замор. Според нив, поради недостигот на персонал и големата флуктуација на вработените, во одредени ситуации не е можно ефикасно да се применат сите мерки предвидени за намалување на ризикот.
Дополнителен проблем е и распоредот на смените.
Според колективниот договор, австралиските контролори можат да работат до десет последователни смени, во кои може да бидат вклучени и дополнителни или итни смени. Притоа постои ограничување од 80 работни часа во рамките на еден континуиран работен период.
Сепак, тројца австралиски контролори и нивниот синдикат за „Ројтерс“ изјавиле дека не е невообичаено контролорите да работат десет дена по ред пред да добијат слободен ден.
Токму поради тоа, серијата од шест случаи на опасна близина на авиони на аеродромот во Сиднеј предизвика дополнителни прашања за тоа дали постојниот систем е доволно отпорен кога се соочува со недостиг на кадар, зголемен обем на работа и отсуства.
Австралиското биро за безбедност во транспортот (ATSB) ги истражува сите шест инциденти. Целта на истрагата е да се утврди дали постојат заеднички безбедносни проблеми или фактори кои можеби придонеле за овие настани.
Проблемот, сепак, не е ограничен само на Австралија.
Недостигот на контролори на летање и зголемената зависност од прекувремена работа се присутни и во други земји, вклучително и во САД. Таму трошоците за прекувремена работа на контролорите на летање пораснале за повеќе од 300 проценти во периодот од 2013 до 2024 година.
Само во последната година од наведениот период, трошоците за прекувремена работа достигнале околу 200 милиони долари.
Случајот во Сиднеј затоа не се гледа само како изолиран инцидент меѓу два авиона. Тој повторно го отвора прашањето колку заморот, недостигот на кадар и прекумерниот работен товар можат да влијаат врз системот од кој зависи безбедноста на илјадници патници секој ден.
Истрагата на австралиските надлежни треба да покаже дали овие фактори навистина имале улога во шесте опасни ситуации или станува збор за повеќе одделни околности.
