НАСА ги претстави најновите детали од својот амбициозен проект за изградба на постојана база на јужниот пол на Месечината, инвестиција проценета на околу 20 милијарди долари. Доколку плановите се реализираат, ова ќе биде првото место надвор од Земјата каде астронаутите ќе можат долгорочно да живеат и работат, отворајќи ново поглавје во истражувањето на вселената.
Идната база ќе има клучна улога во програмата „Артемис“, преку која НАСА планира повторно да испрати луѓе на Месечината, а воедно ќе служи и како подготовка за идните мисии со човечки екипаж кон Марс.
Вселенската агенција веќе претстави неколку лунарни лендери кои во наредните години ќе ја истражуваат површината на Месечината и ќе ги постават темелите за изградба на идната база уште пред пристигнувањето на астронаутите.
Дополнително, три комерцијални вселенски компании добија договори во вкупна вредност од околу 600 милиони долари за реализација на нови мисии до Месечината. Овие летала ќе носат напредна научна опрема која ќе ѝ овозможи на НАСА детално да ја анализира површината, условите и безбедноста на локациите каде што во иднина ќе престојуваат астронаутите.
Изградбата на базата ќе се реализира во неколку фази. Најпрво ќе се испраќаат беспилотни мисии кои ќе транспортираат опрема, возила и инфраструктура, а потоа ќе следуваат мисии со човечки екипаж кои постепено ќе ја оформат првата постојана населба на Месечината.
Кога проектот ќе биде завршен, астронаутите ќе можат подолг временски период да живеат и работат на Месечината, да спроведуваат научни истражувања, да ги проучуваат ресурсите на природниот сателит на Земјата и да тестираат технологии неопходни за идните експедиции кон Марс.
НАСА неодамна најави уште три нови мисии за слетување на Месечината, кои се планирани за 2028 година. Тие ќе бидат реализирани во рамките на програмата CLPS (Commercial Lunar Payload Services), преку која американската агенција соработува со приватниот вселенски сектор.
Компанијата Astrobotic Technology од Питсбург доби договор вреден 297,9 милиони долари за две мисии со лендерот Peregrine, кој претходно не успеа да стигне до Месечината во 2024 година.
Firefly Aerospace од Тексас ќе реализира една мисија вредна 144,2 милиони долари со својот лендер Blue Ghost, кој успешно слета на Месечината во 2025 година.
Компанијата Intuitive Machines, со седиште во Хјустон, доби договор вреден 148,3 милиони долари за уште едно слетување на површината на Месечината.
Лендерите ќе носат современи камери, ласерски навигациски системи и спектрометри кои ќе ја анализираат лунарната прашина, радијацијата и условите на површината. Овие податоци ќе бидат исклучително важни за планирање на идните мисии со човечки екипаж и за зголемување на нивната безбедност.
Покрај тоа, лунарните летала Nova-C на Intuitive Machines, Griffin на Astrobotic и Blue Moon на Blue Origin веќе се планирани за мисии во текот на 2026 година.
Firefly Aerospace истовремено работи и на вселенското летало Elytra, кое ќе транспортира беспилотни истражувачки летала Moonfall. Нивната задача ќе биде детално да ги испитаат потенцијалните места за идните слетувања на астронаутите.
НАСА претходно објави и дека доделила договори на две компании за развој на специјални лунарни ровери. Компаниите Lunar Outpost од Колорадо и Astrolab од Калифорнија ќе добијат по околу 220 милиони долари за изработка на возила што ќе им овозможат на астронаутите полесно да се движат по површината на Месечината. Планот е тие да бидат подготвени пред мисијата „Артемис IV“.
Во меѓувреме, НАСА ги продолжува подготовките и за следната етапа од програмата „Артемис“. За 2027 година е планирана мисијата „Артемис III“, во која астронаутите Ренди Бресник, Андре Даглас, Френк Рубио и Лука Пармитано ќе полетаат со вселенското летало „Орион“.
Во текот на двонеделната мисија тие ќе тестираат нови вселенски одела и ќе ги проверуваат можностите за приклучување со двата комерцијални лунарни лендери – Blue Moon на Blue Origin и Starship HLS на SpaceX.
Оваа комплексна мисија ќе вклучува три одделни лансирања на ракети – SLS на НАСА, New Glenn на Blue Origin и Starship на SpaceX – со цел сите вселенски летала успешно да се спојат во орбитата.
Доколку тестирањата бидат успешни, ќе се создадат услови за мисијата „Артемис IV“, планирана за 2028 година, кога луѓето повторно би стапнале на Месечината за првпат по завршувањето на програмата „Аполо“ во 1972 година.
Од НАСА нагласуваат дека враќањето на Месечината не е крајната цел, туку неопходен чекор кон најголемиот предизвик во модерната вселенска ера – испраќање човечка експедиција на Марс.
