Западнонилската треска повторно е во центарот на вниманието на здравствените власти, откако во Македонија е регистриран зголемен број случаи, а во делови од скопскиот регион е прогласена епидемија.
Според податоците наведени во доставениот текст, заклучно со 18 август 2026 година во земјава биле регистрирани вкупно 38 случаи, од кои 36 потврдени и два веројатни. Дури 37 од случаите биле во скопскиот регион. Биле пријавени и четири смртни случаи кај лица со невроинвазивна форма на заболувањето.
Во исто време, Светската здравствена организација предупредува дека зголемен број случаи се бележи и во други европски земји, додека сезоната во која комарците го пренесуваат вирусот сè уште трае.
Сепак, здравствените експерти нагласуваат дека нема причина за паника, бидејќи кај најголемиот дел од заразените инфекцијата или не предизвикува никакви симптоми или поминува со лесна клиничка слика.
Што претставува западнонилската треска?
Западнонилската треска е вирусно заболување кое најчесто се пренесува преку каснување од заразен комарец.
Комарците можат да се заразат кога се хранат со инфицирани птици. Потоа, при каснување, вирусот може да биде пренесен на човек или животно.
Преносот најчесто се случува во периодот кога комарците се најактивни. Во Европа најголем број инфекции обично се регистрираат во текот на летните месеци, а особено во периодот од јули до септември.
Потоплото време и подолгите периоди со високи температури можат да создадат услови комарците подолго да останат активни, што може да влијае и врз периодот во кој постои ризик од ширење на вирусот.
Важна информација е дека западнонилската треска не се пренесува преку вообичаен контакт меѓу луѓето. Сепак, во медицинската литература се документирани ретки случаи на пренос преку трансфузија на крв и трансплантација, како и одредени случаи поврзани со бременост и доење.
Кај повеќето заразени нема симптоми
Една од карактеристиките на инфекцијата е тоа што голем број луѓе воопшто не знаат дека биле заразени.
Според податоците наведени во текстот, околу 70 до 80 проценти од заразените не развиваат симптоми.
Кај лицата кај кои се појавуваат симптоми, најчесто станува збор за полесна форма на заболувањето.
Меѓу најчестите симптоми се:
- треска;
- главоболка;
- замор;
- болки во телото;
- гадење и повраќање;
- осип;
- отечени лимфни жлезди.
Проблемот е што овие знаци не се специфични само за западнонилската треска и можат да се појават и кај други вирусни инфекции.
Кога инфекцијата може да стане опасна?
Кај мал дел од заразените вирусот може да го зафати централниот нервен систем и да предизвика сериозна, таканаречена невроинвазивна форма на заболувањето.
Таа може да се манифестира како менингитис или енцефалитис.
Според Светската здравствена организација, приближно еден од 150 заразени може да развие тешка форма која го зафаќа централниот нервен систем.
Посебно внимание треба да се обрне доколку се појават симптоми како:
- висока температура;
- силна главоболка;
- вкочанетост на вратот;
- дезориентација или нарушена свест;
- тремор;
- грчеви;
- мускулна слабост;
- парализа;
- губење на свеста.
Појавата на вакви симптоми бара итна медицинска процена.
Особено е важно лекарска помош да се побара при висока температура, силна главоболка и вкочанетост на вратот, особено доколку лицето престојувало во подрачје каде што е регистрирана циркулација на вирусот.
Кој е најмногу изложен на ризик од тешка форма?
Иако секој што ќе биде заразен може да развие симптоми, ризикот од сериозно заболување не е еднаков кај сите.
Поголем ризик од тешка форма имаат повозрасните лица, особено оние над 65 години, како и лица со одредени хронични и здравствени состојби.
Меѓу групите со поголем ризик се наведуваат лица со:
- дијабетес;
- висок крвен притисок;
- карцином;
- ослабен имунолошки систем;
- одредени други хронични заболувања.
Сепак, возраста и здравствената состојба не се апсолутна гаранција дека некој помлад и инаку здрав човек не може да развие тешка форма. Сериозна инфекција може да се појави кај лице од која било возраст, иако ризикот е значително поголем кај одредени групи.
Нема специфичен лек, па превенцијата е особено важна
Во моментов нема специфичен антивирусен лек за западнонилската треска, ниту лиценцирана вакцина за употреба кај луѓето.
Кај полесните случаи медицинскиот третман главно е насочен кон ублажување на симптомите, одмор и доволно внесување течности. Кај пациентите со тешка форма може да биде потребно болничко лекување и интензивна медицинска поддршка.
Поради тоа, една од најважните мерки е намалувањето на ризикот од каснување од комарци.
Како да се намали ризикот?
Постојат неколку едноставни мерки кои можат да помогнат во заштитата.
Покривајте ја кожата. Носењето лесна облека со долги ракави и долги панталони може да ја намали изложеноста на комарци.
Користете средства против комарци. Репелентите треба да се употребуваат според упатството на производителот.
Бидете повнимателни во периодите кога комарците се најактивни. Доколку е можно, ограничете го престојот на отворено во зори и во самрак.
Заштитете ги прозорците и вратите. Мрежите против комарци можат да помогнат да се спречи нивното влегување во домот. Клима-уредите и вентилаторите исто така можат да бидат корисни.
Отстранувајте ја застоената вода. Садови, канти, стари гуми, тацни под саксии и други места каде што се задржува вода можат да создадат услови за размножување на комарците. Таквите места треба редовно да се празнат и чистат.
Внимание без паника
Регистрираните случаи не значат дека секое каснување од комарец доведува до западнонилска треска, ниту дека секоја инфекција ќе биде тешка. Напротив, кај најголемиот број заразени симптомите целосно изостануваат.
Сепак, поради актуелната епидемиолошка состојба, разумната заштита од комарци е особено важна.
Ако по престој во подрачје каде што има циркулација на вирусот се појават висока температура, силна главоболка, вкочанетост на вратот, дезориентација, мускулна слабост или други сериозни симптоми, потребно е навремено да се побара лекарска процена.
