Претседателот на Србија, Александар Вучиќ, ја изненади јавноста со најавата дека постои опција да поднесе оставка на функцијата шеф на државата, и тоа можеби уште во текот на летото. Неговото заминување од Андриќев венец автоматски би активирало низа уставни процедури: државата привремено ја презема претседателот на Собранието на Србија, што во овој момент е Ана Брнабиќ. Таа ситуација би можела да трае најмногу три месеци од денот на поднесувањето на оставката, а претседателските избори би morale да бидат распишани во рок од 90 дена. Ваквиот развој на настаните би отворил и клучно политичко прашање: дали ова е увертира за вонредни избори на кои Вучиќ ќе се кандидира за премиер?
„МОЖЕБИ ЌЕ ПОДНЕСАМ ОСТАВКА И ВО ТЕКОТ НА ЛЕТОТО“ Вучиќ: „Почнав да ги пакувам книгите во Претседателството“
Говорејќи за своите идни политички планови, Вучиќ наведе дека планира да поднесе оставка на сегашната функција.
„Нема да правиме студентска листа, туку ќе направиме најсериозна листа, листа на најодговорни луѓе, каде што секако ќе има и студенти. Така што, кога луѓето ќе сакаат да гласаат за студенти, да гласаат за нашата опозиција. Притоа, нема да му кажам на народот дека го скратив мандатот, туку ќе кажам дека поднесов оставка. Можеби и порано. Во текот на летото. Почнав да ги пакувам книгите во Претседателството“, изјави тој.
Што вели законот во случај на оставка?
Во случај на оставка, според член 17 од Законот за претседател, претседателот на Републиката го заменува претседателот на Собранието на Србија. Тој период може да трае најмногу три месеци, што во актуелната констелација значи дека Вучиќ би го заменувала претседателката на парламентот, Ана Брнабиќ.
Понатаму, законот налага дека:
- Новите избори за претседател мора да се распишат во рок од 90 дена од поднесувањето на оставката.
- Од денот на распишување на изборите до денот на гласањето не може да поминат помалку од 30 ниту повеќе од 60 дена.
Овластувања на заменик-претседателот
Додека го заменува претседателот на Републиката, претседателот на Собранието е овластен да:
- Ја претставува Република Србија во земјата и во странство.
- Прима одповици и акредитивни писма од странски дипломатски претставници.
- Распишува избори за Народното собрание и да му предлага на Собранието кандидат за претседател на Владата (премиер).
- Врши надлежности во областа на одбраната и да командува со Војската на Србија.
Исто така, претседателот на Собранието кој го заменува претседателот на Републиката е должен да го распушти Народното собрание во сите случаи во кои тоа е уставна должност на претседателот и со указ да го прогласи секој изгласан закон.
„Ќе имаме парламентарни, па претседателски избори“
Овие процедурални прашања се решени со законите, но останува прашањето дали оставката на Вучиќ би била вовед во нови парламентарни избори и дали тоа значи дека тој ќе влезе во трката за премиер?
Запрашан дали ја разгледува можноста да ја преземе функцијата претседател на Владата на Србија, Вучиќ изјави дека во партијата „секој ден размислуваат за тоа“. Непознаница е и дали во тој случај претседателските и парламентарните избори би биле споени или раздвоени.
Владимир Пејиќ, директор на агенцијата за истражување на јавното мислење „Фактор плус“, за „Блиц“ вели:
„Моето мислење е дека претходно ќе имаме парламентарни избори во октомври, бидејќи тие се важни во секоја смисла и го одсликуваат расположението на гласачите, а во таа трка Вучиќ ќе ја има главната улога. Сметам дека, последователно, претседателските избори ќе бидат пред крајот на годината.“
Опцијата во која Вучиќ е кандидат за премиер е онаа за која навива врвот на СНС, судећи по досегашните изјави. Голем дел од нив во изминатиот период агитираа за оваа опција, а неодамна Милош Вучевиќ, претседател на Српската напредна странка (СНС) и советник на претседателот, изјави дека очекува да го види Вучиќ на чело на идната влада:
„Не можам да кажам дека бев соодветен со сите негови потези во секој момент, но се покажа дека знае што прави. Тоа покажува кој е вистински државник. Не е реално помалку да се занимава со политика, верувам дека Александар Вучиќ и понатаму има енергија и знаење. Би било голема штета да се испушти таков капитал кој го има во себе, тој го нема тој комфор да се повлече или да се оддалечи. Го очекуваме како претседател на Владата“, рече Вучевиќ.
На иста линија е и Брнабиќ, која најави дека раководството на СНС ќе разговара со Александар Вучиќ тој да биде нивниот кандидат за премиер.
