Тензиите меѓу Турција и Грција повторно се заоструваат откако висок советник на турскиот претседател Реџеп Таип Ердоган јавно потврди дека заканата со воена реакција против Атина останува официјална државна политика на Анкара, доколку Грција реши да ги прошири своите територијални води во Егејското Море од сегашните шест на 12 наутички милји.
Чагри Ерхан, академик и советник близок до турскиот државен врв, изјави дека одлуката на турскиот парламент од 1995 година, според која евентуалното проширување на грчките води би се сметало за причина за војна, и понатаму останува целосно важечка. Според неговите зборови, дури и минимално поместување на границата од грчка страна, „дури и за еден сантиметар“, би можело да предизвика сериозна ескалација.
Оваа порака претставува едно од најдиректните потсетувања дека спорот околу морските зони меѓу двете соседни земји останува едно од најопасните геополитички прашања во регионот.
Ерхан истовремено нагласил дека новиот турски закон, со кој Анкара планира дополнително да ги официјализира своите поморски претензии во рамки на стратегијата позната како „Сина татковина“, според турската страна не треба да се толкува како непријателски потег кон Грција, туку како заштита на сопствените интереси.
Концептот „Сина татковина“ веќе подолго време е централен дел од турската геополитичка стратегија и подразбира проширено влијание на Турција во Егејот, Источниот Медитеран и Црното Море, нешто што Грција и дел од меѓународната заедница го следат со сериозна загриженост.
Турската позиција се темели на аргументот дека големиот број грчки острови во близина на турскиот брег практично ја ограничуваат Анкара и создаваат чувство дека турскиот излез кон морето е „затворен“. Поради тоа, официјална Анкара смета дека евентуално проширување на грчките води би било директен удар врз турските национални интереси.
Од грчка страна, пак, ставот останува непроменет: Атина тврди дека согласно меѓународното право и Конвенцијата на Обединетите нации за поморско право, секоја држава има право да ги прошири своите територијални води до 12 наутички милји кога ќе процени дека тоа е во нејзин интерес.
Дополнителна загриженост предизвикуваат и најавите во турските медиуми дека новата регулатива би можела да му даде на турскиот претседател овластување самостојно да прогласува ексклузивна економска зона до 200 наутички милји. Таков потег би бил особено чувствителен, бидејќи според меѓународните правила за вакви зони обично е потребна согласност со соседните држави, а Турција сè уште не ја има ратификувано Конвенцијата на ОН за поморско право.
Анкара ги оправдува овие чекори и како реакција на потезите на Кипар во Источниот Медитеран, држава што Турција не ја признава во целост, додека грчката и кипарската страна ваквите ставови ги сметаат за притисок и обид за редефинирање на регионалниот баланс.
Со оглед на долгогодишните историски спорови, военото ривалство и чувствителноста околу Егејот и Источниот Медитеран, секоја ваква изјава дополнително ја зголемува загриженоста дека и најмал дипломатски потег би можел да предизвика поширока регионална криза.
