Европските аеродроми, кои треба да бидат симбол на ефикасност и брз проток на патници, во последниот период се соочуваат со сериозни проблеми – долги редици, доцнења и незадоволни туристи. Главната причина за ваквата состојба е новиот систем за гранична контрола на Европската Унија, познат како Entry/Exit System (EES), кој наместо очекуваната модернизација, во пракса донесе значителни застои.
Како директна реакција на хаосот, Грција прва презеде конкретен чекор, привремено суспендирајќи ги биометриските проверки за британските патници на своите аеродроми. Целта е јасна – да се избегне блокада во шпицот на туристичката сезона и да се задржи протокот на посетители.
Овој пристап брзо почна да се проширува. Португалија веќе дозволува флексибилност, односно патниците да ги заобиколуваат процедурите кога редиците стануваат предолги, додека Италија размислува за воведување слични мерки. Во меѓувреме, Шпанија, Франција и Хрватска внимателно ја следат ситуацијата и не ја исклучуваат можноста да постапат на ист начин.
Системот Entry/Exit System (EES) бара од сите патници кои не се државјани на ЕУ да доставуваат биометриски податоци – отпечатоци од прсти и скенирање на лице – преку специјални киосци на граничните премини. Иако неговата цел е зголемување на безбедноста и дигитализација на контролата, реалната примена покажува дека технологијата сè уште не може да се справи со огромниот број патници, особено за време на туристичките пикови.
Притисокот врз владите не доаѓа само од патниците, туку и од туристичкиот сектор. Шејмус Меколи од компанијата Holiday Extras предупредува дека ниту една држава не сака да ризикува пад на туристичкиот прилив поради административни доцнења. Во прашање се милијарди евра приходи и илјадници работни места.
Во меѓувреме, Европска комисија призна дека постојат проблеми во функционирањето и воведе таканаречена „вградена флексибилност“. Тоа значи дека земјите-членки можат привремено да ги паузираат биометриските проверки и да се вратат на класичната процедура со печатирање на пасошите, особено во периоди на зголемен метеж. Иако системот веќе обработил десетици милиони влезови и излези, неговата практична примена сè уште се усовршува.
Дополнителен притисок доаѓа и од авиокомпаниите, меѓу кои и Ryanair, кои предупредуваат дека патниците веќе пропуштаат летови поради долгите проверки. За нив, секое доцнење значи директна финансиска загуба, но и нарушување на угледот кај клиентите.
Целата ситуација отвора важно прашање – дали Европа може истовремено да обезбеди високо ниво на безбедност и непречено патување? Додека институциите во Брисел инсистираат на дигитализација и построги контроли, земјите кои зависат од туризмот бараат практични и брзи решенија. Засега, се чини дека економските интереси имаат предност пред строгото спроведување на новите правила.
