Сè помалку деца седнуваат во училишните клупи, а последиците од демографскиот пад веќе директно се чувствуваат во образованието. Во делови од Македонија подрачните училишта остануваат со само неколку ученици, а некои од нив од новата учебна година би можеле да престанат со работа.
Од Министерството за образование најавуваат дека процесот на оптимизација на училишната мрежа ќе продолжи и годинава. Таму каде што бројот на ученици е исклучително мал, децата би биле префрлени во поголемите централни училишта.
Надлежните сметаат дека на тој начин учениците би можеле да добијат подобри услови за образование, но и поголеми можности за дружење и учество во различни активности. Во поголемите училишта има кабинети, спортски сали и дополнителни содржини кои во малите подрачни училишта често недостасуваат.
Сепак, зад ваквите промени стои многу поширок проблем, а бројките покажуваат дека бројот на децата во земјава забрзано се намалува.
Особено загрижувачки е падот кај најмладите генерации. Според последните податоци, на почетокот на новата учебна година се очекува бројот на запишани првачиња да биде значително помал во споредба со претходната година.
„Според најновите податоци, годинава има околу 4.900 првачиња помалку од лани. Дури и ако се зголеми бројот на запишани деца во наредниот период, ќе имаме најмалку 3.000 првачиња помалку. Тој тренд го очекуваме и следната година. Статистичките податоци покажуваат дека наталитетот во тие години бележи пад. Тоа е една од причините за намалениот број ученици“, се посочува во анализата на состојбата.
Но, демографските промени не се резултат само на намалениот наталитет.
Поранешната директорка на Државниот завод за статистика, Благица Новковска, укажува дека значаен фактор е и долгогодишното иселување од државата, особено на младите луѓе и лицата кои се во репродуктивна возраст.
Токму заминувањето на младите има долгорочни последици врз демографската слика. Кога младите семејства ја напуштаат земјата, се намалува и бројот на деца кои би се родиле и би растеле во Македонија, што подоцна директно се одразува и врз бројот на ученици.
Според Новковска, запирањето на иселувањето не е проблем кој може да се реши со една мерка или за краток период. Потребни се подобри економски услови и долгорочни политики насочени кон младите, со цел да се создадат услови тие да можат да ја планираат својата иднина во земјата.
Во исто време, според неа, неопходно е државата да има попрецизни податоци за миграциите. Треба да се знае колку луѓе навистина ја напуштиле земјата, на која возраст се, каде заминале и кои се причините поради кои донеле таква одлука.
Една од можностите е спроведување посебно истражување преку домаќинствата, кое би можело да даде пореална и подетална слика за миграциските движења.
Проблемот, сепак, веќе не се гледа само во статистичките табели. Празните училници, малите паралелки и подрачните училишта со само неколку ученици се видлив доказ дека демографските промени веќе се случуваат.
Оптимизацијата на училишната мрежа затоа е само една од последиците. Зад затворањето или реорганизацијата на малите училишта стои многу поголем предизвик – Македонија има сè помалку деца, а без сериозни и долгорочни демографски политики, овој тренд може да продолжи да се продлабочува.
